7 bài học về viết lách tôi ước được biết khi bắt đầu làm writer

Updated: Feb 25

Có người từng hỏi tôi rằng, “Mất bao lâu để mình viết được một bài giống những bài bạn chia sẻ trên trang cá nhân?” Bạn ấy đang tìm hiểu về nghề viết lách và tình cờ đọc được bài tôi chia sẻ trên cộng đồng. Bạn tò mò vào trang Facebook của tôi và nhắn tin hỏi như thế.


Khi ấy, tôi nhớ lại khoảng thời gian mới bắt đầu viết lách. Tôi cũng có thắc mắc tương tự khi đọc bài của những cây viết giỏi hơn, đã từng phạm nhiều lỗi và bị từ chối nhiều lần. Tính đến nay đã là hơn ba năm tôi cầm bút và có được một số thành công nhất định. Tuy thành công ấy không là gì so với những người khác nhưng đó đã là bước tiến lớn khi nhìn lại “tôi” của quá khứ.


Nếu bạn mới bắt đầu hành trình viết lách và đang tìm kiếm các cách để viết tốt hơn thì bài viết này là dành cho bạn. Nội dung đúc kết 7 bài học về viết lách mà tôi ước được biết khi mới bắt đầu cầm bút. Chúng sẽ giúp bạn rút ngắn thời gian để viết hiệu quả hơn, vượt qua sự thiếu tự tin và yêu thích công việc viết lách.


Bài học 1: Không phải chỉ người có năng khiếu mới viết tốt


Tôi đã từng nghĩ viết lách là sân chơi dành cho những người có năng khiếu, bụng đựng một bồ chữ và có thể phóng bút như thần. Nên người không có khiếu như tôi thì dù có viết cũng chỉ là những bài “thường thường bậc trung”. Những bài văn cấp 2 của tôi chỉ ở mức 5 - 6 điểm, giỏi nhất là điểm 7.


Thời gian ấy, tôi rất ghét đọc sách chữ, chỉ thích truyện tranh. Khi bắt đầu thi chuyển cấp, vì bị áp lực từ gia đình nên tôi đăng ký thi môn Văn vào trường chuyên, vì đó là môn tôi khá nhất. May mắn thay, tôi cũng đậu vào với số điểm vừa đủ. Nhưng việc vào lớp chuyên Văn với tôi vừa là niềm tự hào vừa là nỗi áp lực rất lớn vì phải cạnh tranh với những bạn văn hay chữ tốt khác.


Vì vậy, tôi bắt đầu chuyển sang đọc sách chữ vì nghĩ rằng, đọc sách là cách tốt nhất để nâng cao kỹ năng viết lách. Cuốn sách đầu tiên tôi đọc là quyển “Cánh đồng bất tận” của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư. Nhờ những trang văn của cô, tôi mới biết thì ra thế giới của con chữ không hề khô khan như sách giáo khoa. Tôi ngỡ ngàng khi thấy có những dòng văn đẹp đến thế, khiến mình phải bật khóc vì xúc động đến như thế. Từ đó, tôi bắt đầu mê đọc sách và dần hình thành tình yêu với chữ nghĩa.


Nhờ vậy, tôi viết tốt hơn, được chọn vào đội tuyển đi thi học sinh giỏi văn cấp tỉnh, cấp khu vực và cấp quốc gia trong ba năm cấp 3; mang về thành tích cho trường. Tôi nhận ra viết lách không còn là thứ gì đó cao xa ở ngoài tầm với. Tôi có thể chạm vào, thậm chí biến viết thành một kỹ năng nhờ vào niềm tin “mình có thể viết tốt được” và tự rèn luyện mỗi ngày. Giống như nhà báo Ngọc Trân từng viết trong cuốn sách dạy kỹ năng viết lách rằng:


“Hãy xem viết lách giống như việc trồng cây: yếu ớt thì che chắn, bón phân, tưới nước; vững vàng rồi thì cho ra nắng gió, tranh đua với đời”

Vì vậy, việc đầu tiên bạn cần làm trước khi muốn viết tốt là hãy luôn tin mình có thể viết tốt nhờ vào sự kiên trì rèn luyện.


Bài học 2: Bắt đầu từ việc viết những gì bạn biết


Khi mới bắt đầu cầm bút, chúng ta thường muốn viết những chủ đề cao xa, lớn lao, nằm ngoài sự hiểu biết của mình. Nhưng như vậy thì việc viết sẽ trở thành một nỗi đau. Bạn phải thực hiện nhiều nghiên cứu, tìm hiểu và ghi chép về những chủ đề không quen thuộc. Đột nhiên, viết lách không còn thú vị nữa mà trở thành một công việc nặng nhọc.


Tôi đã từng chọn chủ đề “đao to búa lớn” khi mới viết nhằm thu hút sự chú ý của người đọc. Để rồi sau nhiều ngày đọc hết sách này sang sách khác, tìm hiểu từ nguồn này sang nguồn khác, tôi đã bỏ dở vì… quá mệt, không còn hứng thú để viết.


Vậy nên, bạn hãy bắt đầu viết về những gì bạn biết, đi từ kinh nghiệm bản thân trước. Khi ấy, tư liệu đã có sẵn trong đầu, bạn không cần suy nghĩ gì nhiều về những gì cần viết. Bạn đặt các ngón tay trên bàn phím và chúng sẽ tự di chuyển theo các con chữ đang hiện ra trong đầu.


Như vậy, bạn sẽ giữ được sự yêu thích với viết lách khi mới bắt đầu. Cũng giống như chơi game vậy. Người ta sắp xếp các cấp độ từ dễ, trung bình rồi mới đến khó, để người chơi giữ được sự hứng thú và khơi dậy bản năng chinh phục mỗi khi vượt qua các cấp. Chứ nếu vừa vào chơi đã chọn ngay cấp độ khó thì bạn sẽ dễ bỏ cuộc. Khi đã quen dần với việc viết lách, bạn hãy thêm "gia vị" cho nội dung bằng cách nghiên cứu để đưa vào các ví dụ, số liệu, thống kê. Khi ấy, bài viết sẽ tăng tính thuyết phục và độ hấp dẫn.

Bài học 3: Đừng chỉnh sửa trong khi viết


Một trong những lỗi mà nhiều cây viết thường gặp là thói quen chỉnh sửa trong khi viết. Bạn viết một câu, sau đó đọc lại và chỉnh sửa. Bạn chuyển sang câu tiếp theo và lặp lại hành động như vậy. Một bài viết bình thường chỉ 30 phút là xong thì bạn mất đến hơn một tiếng.


Thói quen này không chỉ khiến bạn mất nhiều thời gian mà còn ngăn chặn dòng chảy sáng tạo của bạn. Việc chỉnh sửa câu từ là tốt nhưng sẽ là vấn đề nếu bạn liên tục chuyển đổi giữa “chế độ viết” và “chế độ sửa”. Vì khi bắt đầu gõ phím, bạn sẽ bước vào cái gọi là “dòng chảy”. Nó giúp bạn viết dễ dàng hơn vì bạn đang tập trung hoàn toàn. Khi ấy, bạn có thể viết mà không cần suy nghĩ, mọi ý tưởng cứ tuôn trào và việc của bạn là thể hiện bằng con chữ.


Nhưng nếu bạn cứ liên tục chuyển đổi giữa “chế độ viết” và “chế độ sửa”, “dòng chảy” sẽ bị đứt quãng. Những ý tưởng hay ho vừa chớm nở đã bị dập tắt vì bạn đang mải chú tâm vào chỉnh sửa một lỗi chính tả. Và khi quay trở lại “chế độ viết”, bạn sẽ mất nhiều thời gian để tiếp tục nơi bạn dừng lại.


Vì vậy, quy trình viết tốt nhất là viết trước rồi chỉnh sửa sau. Bài viết lúc này chỉ là một bản nháp thô, câu từ còn vụng và chứa nhiều lỗi. Nhưng không sao cả. Chẳng ai đọc bản nháp này ngoài bạn. Việc của bạn tiếp theo chính là “đánh bóng” để bài viết từ viên đá trở thành hòn ngọc sáng ngời.


Bài học 4: Tìm cho mình một người hướng dẫn đáng tin cậy


Lúc bắt đầu vào con đường viết lách kiếm tiền, tôi cứ nghĩ mình không cần phải tìm người dạy hay đi học khóa nào. Vì tài liệu không thiếu trên mạng và tôi thì tự tin với khả năng tự học của mình. Nhưng sau một thời gian, tôi mới nhận ra những bước đi đầu tiên nên cần một người dẫn dắt.


Vì tài liệu về viết lách thì nhiều thật nhưng lại “thượng vàng hạ cám”. Do chưa có kiến thức nền nên tôi không biết nguồn nào là uy tín để theo học. Hơn nữa, khối lượng thông tin rất nhiều, tôi không biết nên bắt đầu từ đâu, đi theo lộ trình thế nào là đúng. Con đường tôi muốn đi như bị che phủ bởi lớp sương mù, muốn tiến chẳng được mà lùi cũng không xong, chỉ còn cách dậm chân tại chỗ như vậy.


Lúc này tôi mới nhận ra mình cần một người hướng dẫn để đưa tôi thoát khỏi màn sương, chỉ dẫn con đường đúng đắn. Người ấy cũng sẽ giúp tôi nhìn ra điểm mạnh, khắc phục điểm yếu trong viết lách. Khi đã có được kiến thức nền vững chắc, tôi có thể tự phát triển theo cách mình muốn.


Bài học 5: Luôn biết giới hạn của mình


Một lời khuyên về viết lách mà chúng ta thường nghe là hãy luyện viết X từ mỗi ngày. Trong đó, X là số từ, có nơi khuyên là 500 từ, người thì bảo 1000 từ, thậm chí 2000 từ. Những bạn mới bắt đầu viết thường nghe theo lời người khác mà đặt mục tiêu viết mỗi ngày X từ. Để rồi chỉ sau vài ngày, họ đã bỏ cuộc. Vì sao lại như vậy?


Thực chất, viết lách cũng giống như luyện tập cho một cuộc chạy marathon. Bạn không thể chạy hết quãng đường chỉ trong ngày đầu tiên mà bỏ qua các ngày còn lại trong tuần. Bạn cần xây dựng sức đề kháng và tăng khả năng chịu đựng của cơ thể theo thời gian. Cách tập luyện đúng là bạn bắt đầu chạy với quãng đường ngắn, sau đó nâng dần khoảng cách theo thời gian. Như vậy, bạn sẽ không bị kiệt sức, giảm được nguy cơ chấn thương trong khi vẫn cảm thấy có động lực để tiếp tục chạy vào ngày hôm sau.


Tương tự với viết lách. Tôi không nói những lời khuyên mỗi ngày phải viết X từ của nhiều người là sai. Nhưng vấn đề ở đây là mỗi người có một giới hạn khác nhau. Nếu bạn không thể viết nhiều hơn 1000 từ mỗi ngày thì đừng ép mình phải đạt được con số là 2000 từ. Điều đó chẳng mang lại lợi ích gì ngoài việc khiến bạn kiệt sức và dễ bỏ cuộc. Thay vì cứ bám vào số từ do người khác đặt ra, bạn hãy viết theo đúng khả năng và trong giới hạn của mình. Nếu mỗi ngày bạn chỉ viết được 500 từ, chẳng sao cả. Quan trọng là bạn “từ từ mà bước nhưng cần bước mỗi ngày” (Ngọc Trân), và rồi sẽ đến lúc bạn mở rộng được giới hạn của mình.


Bài học 6: Đừng quá chú trọng đến lượt thích và chia sẻ


Ước mơ của mọi nhà văn là viết ra tác phẩm bán được hàng triệu bản, tái bản được nhiều lần. Ước mơ của mọi cây viết thời 4.0 là tạo ra nội dung thu hút hàng nghìn lượt thích, hàng trăm lượt chia sẻ và bình luận. Nhưng nếu bạn chỉ chăm chăm đến những chỉ số muốn nhận được thì bạn sẽ không bao giờ tiến xa hơn trong sự nghiệp viết lách.


Vì bạn đặt kỳ vọng quá cao để rồi khi kết quả không được như mong đợi, bạn nhanh chóng thất vọng. Bạn cho rằng nội dung mình viết quá tệ nên không ai đọc. Một nỗi sợ vô hình dần hình thành. Bạn luôn cảm thấy mình viết cái gì cũng dở, khi viết xong rồi không dám chia sẻ cho mọi người đọc. Cuối cùng, bạn bỏ viết.


Thật ra điều bạn cần hiểu là số lượt thích hay chia sẻ không phản ánh chính xác chất lượng bài viết của bạn. Mức độ “viral” của một bài đăng thường phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quảng cáo hoặc độ nhận diện thương hiệu của bạn. Đôi khi bạn cần phải viết trong nhiều năm mới thu hút được một lượng lớn độc giả muốn đọc tác phẩm của bạn.


Ngoài ra, còn một sự thật “đau đớn” khác là không phải mọi điều bạn viết đều là thứ mọi người muốn đọc. Bạn có thể viết một nội dung rất thú vị nhưng nếu đó không phải là điều mà mọi người quan tâm thì họ sẽ không đọc.


Vấn đề là, tại sao bạn lại để những điều trên ngăn cản bước chân bạn? Không có con đường nào là dễ dàng, kể cả viết lách. Thực chất, những khó khăn bạn gặp phải, mọi cây viết khác cũng từng trải qua. Và điểm khác biệt là họ biết cách biến những thất bại ấy thành bài học. Chẳng hạn bài họ viết chưa tốt, họ sẽ luyện viết đi viết lại hoặc tìm người hướng dẫn để cải thiện kỹ năng tốt hơn. Bài họ viết chưa khơi dậy sự hứng thú của người đọc, họ sẽ nghiên cứu và tìm hiểu kỹ hơn về mong muốn, nhu cầu của độc giả để viết những bài “chạm” hơn.


Bài học 7: Đừng sợ những lời phê bình từ người khác


Tôi từng sợ đăng những bài mình viết lên các cộng đồng. Khi năng lực còn kém, kinh nghiệm chưa nhiều thì việc đem tác phẩm của mình công khai trước mọi người cũng giống như chính mình đang khỏa thân để đám đông nhòm ngó vậy. Bao khuyết điểm đều phơi bày trước những cặp mắt tò mò và phán xét. Thực chất, điều tôi sợ chính là nghe thấy những lời chê bai, phê bình từ họ. Biết bao công sức, tâm huyết của tôi gói trọn trong bài viết nhưng lại bị phủ nhận một cách thẳng thừng thì thú thật, tôi cảm thấy hụt hẫng và thất vọng vô cùng.


Tôi bắt đầu hoài nghi năng lực bản thân. Ngón tay lướt trên bàn phím cứ chùng lại, không sao gõ tiếp được. Nhưng lúc ấy, một người viết có kinh nghiệm lâu năm đã khuyên tôi rằng:


Em đừng để những lời chê bai ấy làm ảnh hưởng xấu đến mình. Văn chương thì 9 người 10 ý, có người thấy hay thì cũng có người không hài lòng. Điều quan trọng là em học được gì sau những lời chê bai ấy? Những bình luận mà họ chỉ chê cho vui thì em bỏ qua. Em cần chú ý đến những phê bình mang tính góp ý, chúng sẽ chỉ ra các điểm còn chưa tốt để em cải thiện trong những lần sau.

Lúc ấy tôi mới nhìn thấy mặt tích cực của những lời phê bình. Nếu tôi không chia sẻ bài viết, không có những lời nhận xét từ người khác thì tôi sẽ không bao giờ biết được bài viết của mình có tốt hay không, còn thiếu sót điểm nào để mà cải thiện. Từ đó, tôi không còn sợ những lời phê bình nữa mà mở lòng, lắng tai, chắt lọc các ý kiến đóng góp từ mọi người.


Tôi mong 7 bài học viết lách trên đây sẽ giúp bạn đi nhanh hơn khi bắt đầu con đường viết lách mà ít vấp phải “ổ gà”. Con đường ấy chắc chắn không thể thiếu quá trình học hỏi, viết, chỉnh sửa, công khai, nhận lời phê bình và cải thiện. Bạn cứ thế lặp lại quá trình khép kín như vậy thì ngày bạn trở thành người viết tốt sẽ không còn xa.

309 views0 comments

Subscribe to Our Newsletter

  • White Facebook Icon

© 2019 by Writer'sLife. From Hobby Writer to Pro.