5 bí quyết thành công dành cho cây viết tự do về sức khỏe

Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ dự báo cơ hội việc làm cho các cây viết tự do về sức khỏe tăng 8% từ năm 2018 đến năm 2028, nhanh hơn mức trung bình của tất cả ngành nghề. Năm 2019, Hiệp hội Cây viết Y khoa Hoa Kỳ (American Medical Writers Association – AMWA) tiến hành khảo sát mức thu nhập trung bình của các cây viết tự do trong lĩnh vực này là 151.000USD một năm. Con số có khiến bạn bất ngờ và khao khát không?


Sức khỏe – Y học là thị trường hứa hẹn cho các cây viết tự do. Chính vì thế, lĩnh vực này cũng rất thử thách và cạnh tranh. Không khó để bạn nhận ra có vô vàn bài viết về sức khỏe trên các tạp chí và mạng xã hội. Vậy làm thế nào để bạn phát triển trên mảnh đất màu mỡ đầy tính cạnh tranh này? Làm thế nào để bạn nổi bật và tiến xa hơn những cây viết khác? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tìm câu trả lời.


Tiềm năng của thị trường viết lách về sức khỏe


Cây viết tự do về sức khỏe là những người sản xuất nội dung liên quan đến y học và chăm sóc sức khỏe. Thị trường này vô cùng rộng lớn và “trường sinh bất tử”. Mọi quốc gia ở mọi thời đại cũng như mọi lứa tuổi đều quan tâm tới sức khỏe. Đó là lý do bạn có thể yên tâm sống tốt với nghề này nhưng cũng là thử thách khi bạn muốn trở nên nổi bật và chuyên nghiệp hơn.

Nguồn: Vecteezy

Có nhiều loại nội dung mà cây viết về sức khỏe có thể “khai phá” như bài viết trên website, facebook, các nội dung truyền thông tiếp thị, ebook, sách y học, white paper, ghost writing… Nếu yêu thích học thuật, bạn có thể lựa chọn viết báo khoa học và cung cấp dịch vụ viết luận văn, luận án. Sau này, khi trở thành cây viết dày dặn kinh nghiệm, bạn có thể dạy viết, bán các khóa học hoặc làm cố vấn cho các doanh nghiệp, tạp chí…


Bạn sẽ sớm choáng ngợp trước lực lượng khách hàng cần nội dung chăm sóc sức khỏe. Đó là các tạp chí điện tử, công ty dược phẩm, công nghệ sinh học, các doanh nghiệp cung cấp thiết bị y tế, thực phẩm sạch, trường đại học, cao đẳng y dược, các cá nhân làm việc trong lĩnh vực y tế, phòng khám, bệnh viện và nhà xuất bản…


Cần gì để trở thành một cây viết tự do về sức khỏe?


Sức khỏe – Y học là lĩnh vực tương đối đặc thù vì tính chất thông tin chuyên sâu, khoa học và yêu cầu khắt khe từ khách hàng, độc giả. Vì vậy, bên cạnh những kỹ năng chung của một cây viết tự do, bạn cần chuẩn bị thêm các hành trang dưới đây.


Bạn cần có kiến thức về sức khỏe. Làm sao có thể viết bài về dinh dưỡng nếu bạn không hiểu chất này có vai trò như thế nào đối với cơ thể? Làm sao quảng bá cho sản phẩm chăm sóc da nếu bạn không hiểu thành phần của mỹ phẩm và cấu tạo của làn da?


Nhưng bạn có cần chứng chỉ hay bằng cấp Y học không? Câu trả lời là không. Bạn không bắt buộc phải học trường Y, cũng không cần tấm bằng Tiến sĩ để có kiến thức về sức khỏe. Chắc chắn Thạc sĩ và Tiến sĩ Y khoa có kiến thức chuyên môn sâu rộng hơn bạn, nên họ mới là chuyên gia về sức khỏe. Nhưng bạn không cần phải trở thành họ. Sứ mệnh của bạn là truyền tải thông điệp sức khỏe một cách dễ hiểu, gần gũi, là cầu nối giữa chuyên gia và độc giả. Đó là lý do xã hội cần bạn.


Mặt khác, kiến thức Y học vô tận và liên tục thay đổi. Vì vây, bạn phải có kỹ năng tìm kiếm thông tin, đọc hiểu thuật ngữ chuyên ngànhliên tục cập nhật kiến thức để không bị tụt lại phía sau. Đây là lợi thế của các cây viết được đào tạo trong môi trường Y Dược, đồng thời là thử thách khi bạn không có nền tảng học vấn này. Nhưng trong thời đại thế giới phẳng, cơ hội học tập và trau dồi kiến thức là tương đương nhau giữa tất cả mọi người. Vì vậy, bạn đừng nản chí và tự ti. Kiến thức và kinh nghiệm được tích góp mỗi ngày, chỉ cần bạn chăm chỉ và kiên trì.


Bên cạnh đó, bạn phải thuần thục phong cách diễn đạt dễ hiểu và gần gũi, vì kiến thức và thuật ngữ chuyên ngành Y khoa thường khó hiểu. Nhiệm vụ của bạn là biến những thông tin khó nhằn trở nên đơn giản, sinh động và dễ nhớ. Đừng rơi vào cái bẫy “khoe khoang” kiến thức. Thay vào đó, bạn hãy hướng về độc giả và giúp họ “thông minh hơn” sau khi đọc bài viết của bạn.


Ngoài ra, bạn cũng cần sự tỉ mỉ và logic trong tư duy viết về sức khỏe. Các bài viết của bạn sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe người đọc. Vì vậy, khách hàng và độc giả trong lĩnh vực này thường kỹ tính và có yêu cầu cao. Sự tỉ mỉ và logic sẽ giúp bạn chinh phục họ. Mình đã mất nhiều ngày để tìm hiểu vì sao vacxin uốn ván không được tiêm trong thai kỳ ở các nước phát triển nhưng Việt Nam vẫn tiêm. Mình đã “xới tung” google để tìm ra những con số chứng minh thừa cân, béo phì ở trẻ em nghiêm trọng chẳng kém suy dinh dưỡng. Mình tin sự tỉ mỉ và logic sẽ giúp bạn xây dựng thương hiệu cá nhân, bồi đắp lòng tin của độc giả và thành công nhanh hơn các cây viết khác.


5 bí quyết thành công dành cho cây viết về sức khỏe

Không ngừng tìm kiếm, học hỏi và cập nhật kiến thức


99% thông tin trong các bài viết của mình là từ internet, trong đó 95% bằng tiếng Anh. Bạn hoàn toàn có thể tự học, tự tìm kiếm và cập nhật kiến thức y học trên mạng chứ không cần qua sách vở hay trường lớp.

Nguồn: Vecteezy

Để tìm kiếm thông tin, điều đầu tiên bạn cần xác định là phải sử dụng tiếng Anh. Vì nguồn tin chất lượng bằng tiếng Việt thường ít ỏi và lỗi thời. Khi mới bắt đầu, bạn có thể gặp khó khăn trong việc tìm kiếm các từ khóa chuyên ngành. Nhưng không sao cả, mình có cách cho bạn. Trước tiên, bạn hãy sử dụng ngôn ngữ thông dụng. Ví dụ, khi viết bài về chăm sóc răng miệng ở phụ nữ có thai, mình sẽ tìm kiếm cụm từ “teeth care pregnancy”. Sau đó, trong quá trình đọc, mình sẽ tìm được ngôn ngữ chuyên ngành và các cụm từ liên quan như “dental care” – chăm sóc răng miệng, “bad oral health” – vệ sinh răng miệng kém, “gingivitis” – viêm lợi, “cavities” – sâu răng… Lưu ý là bạn nên lựa chọn những bài viết gần đây, tốt nhất trong vòng 5 năm để đảm bảo tính cập nhật của thông tin.


Khi đọc tài liệu, nếu khả năng tiếng Anh của bạn chưa tốt, hãy tận dụng sự hỗ trợ từ google translate. Tuy nhiên, google translate nhiều khi không chính xác, nhất là với thuật ngữ chuyên ngành. Khi đó, bạn hãy sử dụng google images - minh họa hình ảnh sẽ dễ hiểu và dễ hình dung hơn.


Một vài nguồn tin uy tín mà bạn có thể tìm kiếm và theo dõi:

  • Cdc.gov - Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ: Trang tin này chuyên về các bệnh phổ biến trong cộng đồng như bệnh lý truyền nhiễm, tiêm chủng, chăm sóc răng miệng… Kiến thức ở đây không quá chuyên sâu nhưng rất chi tiết, logic và được trình bày bắt mắt.

  • Webmd.com, Healthline.com: Bạn có thể tìm thấy nhiều thông tin về các chủ đề khác nhau từ 2 website này. Bạn cũng có thể đăng ký nhận tin qua email để cập nhật thông tin sức khỏe mới nhất và có thêm ý tưởng viết bài.

  • Cancer.org.au – Hiệp hội Ung thư Úc: Nếu bạn muốn tìm kiếm thông tin về ung thư thì đây là địa chỉ uy tín. Những bài viết, ebook, podcast về bệnh lý ác tính được trình bày dễ hiểu, chi tiết và chất lượng.

  • Ncbi.nlm.nih.gov: Đây là kho tàng các bài báo và nghiên cứu khoa học. Kiến thức ở đây chuyên sâu và học thuật nhưng rất hữu ích khi bạn muốn tìm kiếm các con số để tăng tính logic và thuyết phục cho bài viết. Bên cạnh đó, phần tổng quan (abstract) trong các nghiên cứu thường tập hợp nhiều thông tin giá trị, giúp bạn giảm bớt thời gian tìm kiếm.

Bên cạnh kiến thức y học, bạn hãy thường xuyên theo dõi những trang tin dành riêng cho các cây viết về sức khỏe như amwa.orghealthwriterhub.com. Hai website này có nhiều bài viết và khóa học hữu ích cho bạn trên con đường trở thành cây viết chuyên nghiệp về sức khỏe.


Tò mò và liên tục đặt câu hỏi


Tò mò và liên tục đặt câu hỏi là bí quyết tìm kiếm ý tưởng cho mọi freelance writer. Khi một người bạn hỏi mình về tiêm phòng trước khi mang thai, mình nảy ra ý tưởng viết ebook về chủ đề này. Khi nhận ra cảm xúc thất thường trước kỳ kinh ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống, mình viết về hội chứng tiền kinh nguyệt để giúp chị em phụ nữ vượt qua ngày “dâu rụng” nhẹ nhàng hơn. Ý tưởng không ở đâu xa mà xuất phát từ những quan sát, trải nghiệm và sự tò mò của bạn. Hãy luôn tò mò để không bao giờ cạn kiệt ý tưởng nhé!


Trong lĩnh vực sức khỏe, tò mò và đặt câu hỏi còn giúp bạn xây dựng tính logic và chặt chẽ cho các bài viết. Bạn liên tục phải đặt câu hỏi “vì sao”, “như thế nào”. Đó là cách bạn đào sâu và hiểu cặn kẽ vấn đề trước khi truyền tải thông tin tới độc giả. Có như vậy, bài viết của bạn mới thu hút và in sâu trong tâm trí bạn đọc cũng như trở nên nổi bật và có tính thuyết phục hơn.


Lựa chọn thị trường ngách


Sức khỏe là thị trường ngách của nghề viết tự do. Nhưng mình muốn bạn chuyên môn hóa hơn nữa. Có bao giờ bạn tự hỏi: vì sao sinh viên Y cần 6 năm để trở thành Bác sĩ Đa khoa, sau đó tiếp tục học 6 – 36 tháng chuyên khoa rồi mới chính thức làm việc? Đó là vì lĩnh vực sức khỏe vô cùng rộng lớn. Có rất nhiều chủ đề cho bạn lựa chọn (dinh dưỡng, vận động, tâm lý học, ung thư…) cũng như vô vàn đối tượng mục tiêu để bạn nhắm tới (trẻ em, mẹ bầu, nam giới, người cao tuổi…). Bạn không có đủ thời gian và bộ nhớ để bao quát tất cả. Thay vào đó, hãy tập trung 2 – 3 lĩnh vực chuyên sâu rồi thu hút độc giả và tìm kiếm khách hàng phù hợp. Điều này giúp bạn viết chất lượng hơn và được trả mức nhuận bút cao hơn.


Tham gia cộng đồng và mở rộng kết nối


Cộng đồng riêng cho các cây viết về sức khỏe chưa phổ biến ở Việt Nam. Vì thế, bạn có thể tham gia các hội nhóm viết lách chung để học tập và tìm kiếm cơ hội việc làm. Bạn cũng có thể làm “tàu ngầm” trong các hội nhóm liên quan đến thị trường mục tiêu để tìm kiếm ý tưởng và tiếp thị nội dung.


Bên cạnh đó, bạn hãy xây dựng và duy trì kết nối với bạn bè và các cây viết tự do. Bạn sẽ có cơ hội học hỏi, tìm thấy công việc phù hợp và được tư vấn, trợ giúp khi cần. Lúc biết mình chuyển hướng sang công việc viết lách, một người anh là bác sĩ của một bệnh viện lớn tại Hà Nội đã thuê mình sản xuất nội dung cho fanpage của khoa. Sau khi mình kết bạn với biên tập viên của một trang web, mình được mời trở thành cộng tác viên cho họ. Mình được nhiều cây viết tự do khác giới thiệu công việc vì họ biết và tin vào năng lực của mình. Vì vậy, bạn đừng ngại kết nối. Hãy tự tin khẳng định với cả thế giới rằng bạn là cây viết chuyên nghiệp và kiên trì chứng minh điều đó.


Xác định và chủ động tìm kiếm khách hàng


Mặc dù thị trường sức khỏe rất rộng lớn và tiềm năng nhưng bạn đừng quá trông chờ vào các thông tin tuyển dụng trên hội nhóm. Những tin tuyển dụng như vậy vừa rẻ mạt về mức thù lao vừa không an toàn về độ tin cậy của người tuyển.


Thay vào đó, bạn nên lập danh sách khách hàng tiềm năng rồi chủ động gửi email đấu thầu. Cách này có thể khiến bạn chán nản vì không nhận được phản hồi nhưng tin mình đi, ngay cả khi không được hồi đáp, bạn vẫn gặt hái nhiều điều. Ví dụ như website của bạn được nhiều người biết đến hơn. Bạn có thêm độc giả rồi sau này độc giả có thể trở thành khách hàng. Bạn để lại ấn tượng tốt với khách hàng và họ sẽ nhớ đến bạn khi có dự án phù hợp.


Sức khỏe là lĩnh vực hứa hẹn cho các cây viết tự do, đồng thời cũng chứa vô vàn thử thách đang chờ bạn chinh phục và vượt qua. Hãy áp dụng những bí quyết trên và cùng mình trở thành cây viết tự do dẫn đầu trong lĩnh vực sức khỏe – y học.


414 views0 comments