Là một freelancer chuyên nghiệp, bạn cũng cần học cách nói “Không”

Trong cuộc sống, chúng ta thường nghe nhiều lời khuyên khuyến khích ta nói đồng ý trước những thử thách mới mẻ khi có thể. Đặc biệt nếu bạn mới bắt đầu làm freelancer hoặc vừa kết thúc một vài dự án nào đó thì bạn luôn muốn nắm bắt mọi cơ hội đang đến.


Và đúng là nói đồng ý có thể giúp bạn phát triển nhiều mặt. Bạn có cơ hội kết nối với nhiều khách hàng, dự án mới, làm phong phú thêm hồ sơ năng lực. Cái gật đầu nhận lời cũng có thể đem đến công việc được trả lương cao hơn.


Nhưng việc nói “Không” vào đúng thời điểm cũng quan trọng cho sự thành công của sự nghiệp freelancer. Rèn luyện kỹ năng nói “Không” là một phần trong quá trình phát triển nghề nghiệp và theo tôi, cũng là một trong những yếu tố giúp bạn trở thành một freelancer chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, không phải lúc nào bạn cũng dễ dàng từ chối công việc. Bạn có thể phải miễn cưỡng nhận lời làm mọi thứ vì muốn khách hàng hài lòng. Bạn cũng muốn thấy yên tâm với mức thu nhập và cơ hội phát triển trong tương lai. Việc nói “Không” chắc chắn sẽ làm bạn thấy rủi ro hơn.


Vì vậy, trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ với bạn những gì tôi học được về thời điểm nên nói “Không” khi làm freelancer. Bạn có thể cảm thấy đáng sợ khi nhường công việc cho người khác nhưng không sao cả. Khi trải qua quá trình này, bạn sẽ tiến thêm một bước trên con đường trở thành freelancer chuyên nghiệp. Nội dung trong bài viết chủ yếu nói về việc từ chối các dự án mới, nhưng bạn có thể áp dụng cho cả khách hàng hiện tại.


Đâu là thời điểm thích hợp để bạn nói “Không” với một dự án?


Bạn không thấy hào hứng với dự án đó


Điều này có thể sẽ nhận được nhiều quan điểm trái chiều. Có người cho rằng, là một freelancer chuyên nghiệp thì không nên để cảm xúc chi phối công việc. Nhưng tôi lại nghĩ, nếu bạn nhận mọi dự án đến mức quá tải thì đến khi một công việc mơ ước xuất hiện, bạn sẽ không sẵn sàng nắm bắt lấy. Trong thời gian bạn chần chừ suy nghĩ đắn đo thì rất có thể, một freelancer khác đã nhanh tay giành được.


Vì vậy, việc bạn nói “Không” với những dự án không phù hợp giúp bạn tiết kiệm thời gian và không gian cho những công việc bạn sẽ muốn nói “Có” trong tương lai. Hơn nữa, khi được làm đúng dự án mình thích, bạn sẽ thấy hạnh phúc hơn, năng suất làm việc cũng tăng cao.


Bạn bị quá tải và cần thời gian nghỉ ngơi


Là một freelancer, bạn không có khái niệm ngày trong tuần và cuối tuần, cũng không có cảnh làm việc từ 8 giờ sáng đến 5 giờ chiều thì nghỉ. Đôi khi deadline đến gấp buộc bạn phải làm việc cả vào buổi tối hoặc Chủ Nhật để hoàn thành đúng tiến độ dự án. Nhưng điều này có thể dẫn đến tình trạng kiệt sức cho hầu hết freelancer.


Hãy nhớ lại lý do bạn chọn làm freelancer: được tự do làm việc theo giờ giấc linh hoạt, có nhiều thời gian dành cho gia đình, con cái. Ngoài công việc chính, bạn cũng cần thời gian cho việc xây dựng thương hiệu cá nhân, đi chào hàng, tạo ra các dịch vụ. Vì vậy, bạn cần nói “Không” khi thấy mình đã quá tải và cần thời gian phục hồi lại năng lượng. Đây là vấn đề liên quan đến sức khỏe của bạn. Hãy tử tế với chính mình trước tiên, như thế bạn mới có sức bền để đi được lâu dài.


Đó không phải là lĩnh vực chuyên môn của bạn


Chúng ta ít ai có thể giỏi đều mọi thứ. Mặc dù còn nhiều điều để học hỏi khi bạn muốn vươn ra ngoài vùng an toàn của mình, nhưng bạn nên từ chối công việc mà cảm thấy không tự tin. Nếu cứ cố nhận để làm hài lòng khách hàng thì bạn chưa chắc đã tạo ra được kết quả họ muốn. Để rồi dẫn đến tình trạng chỉnh sửa qua lại nhiều lần, cuối cùng khách hàng sẽ thấy thất vọng và mất niềm tin với bạn. Điều này còn tệ hơn nhiều so với việc bạn từ chối ngay từ đầu. Vì vậy, bạn hãy cởi mở và trung thực với khách hàng, sau đó có thể giới thiệu với một freelancer khác có chuyên môn phù hợp hơn.


Ngân sách dự án không tương xứng với giá trị của bạn


Các freelancer mới vào nghề thường dễ thỏa hiệp với những dự án có mức nhuận rất thấp. Đúng là chúng ta luôn cần tiền. Nhưng bạn cũng không nên bán rẻ chất xám, bỏ nhiều thời gian chỉ để nhận về số tiền ít ỏi. Bạn hãy nhớ mình đang là đại diện cho ngành nghề của bạn, và nếu các freelancer liên tục nhận công việc với mức giá rất thấp thì sẽ ảnh hưởng đến những freelancer khác trong chuyên ngành đó. Vô tình, bạn cũng hạ thấp giá trị của mình. Vì vậy, bạn hãy dũng cảm nói “Không” với những công việc lương thấp và dành thời gian tìm kiếm những cơ hội xứng đáng hơn.


Bạn và khách hàng không phù hợp với nhau


Bạn không nhất thiết phải tạo dựng mối quan hệ tốt với mọi khách hàng. Nhưng ít nhất, bạn cần đảm bảo mình và họ có thể làm việc suôn sẻ cùng nhau. Nếu họ có triết lý, phong cách làm việc hoặc tính cách trái ngược với bạn thì có thể quá trình làm việc sẽ khiến bạn tiêu hao thời gian và tốn nhiều năng lượng hơn.


Ví dụ, họ luôn yêu cầu thêm dịch vụ nhưng không sẵn sàng trả thêm chi phí. Họ không hiểu mục đích của mình nhưng cũng không lắng nghe bạn tư vấn và khiến bạn phải chỉnh sửa sản phẩm nhiều lần. Họ giao việc cho bạn mọi lúc và yêu cầu làm gấp nhưng không muốn trả thêm phí dù gửi brief vào 10h tối và deadline là 7h sáng hôm sau.


Nghệ thuật nói “Không” với khách hàng một cách tinh tế


Không chỉ trong công việc mà cả ngoài đời, chúng ta thường không dễ dàng nói lời từ chối ai đó. Hơn nữa, từ chối làm sao để không mất lòng đối phương mà vẫn giữ được mối quan hệ tốt đẹp cũng là một nghệ thuật mà mỗi freelancer cần học. Dưới đây là gợi ý 5 bước giúp bạn làm điều đó.


Bước 1: Xác định ưu và nhược điểm của dự án mình định từ chối


Mọi người thường mang cảm giác có lỗi khi phải từ chối một dự án nào đó. Vì vậy, để xua tan cảm giác ấy và tự tin nói “Không” thì bước đầu tiên, bạn cần liệt kê những ưu, nhược điểm của dự án ấy. Ví dụ:

  • Dự án này có trả mức nhuận tốt không?

  • Deadline có gấp quá không?

  • Làm việc với khách hàng này có mở ra nhiều cơ hội trong tương lai không?

  • Dự án sẽ trau dồi kỹ năng của bạn chứ?

  • Bạn có đủ thời gian để hoàn thành tốt công việc không?

Khi thấy nhược điểm vượt quá ưu điểm, bạn càng có thêm động lực để nói “Không” với khách hàng.


Bước 2: Nói lời cảm ơn vì khách hàng đã chọn bạn


Bước tiếp theo, bạn hãy nói lời cảm ơn khách hàng một cách tử tế và lịch sự. Trong số hàng trăm freelancer ở ngoài kia, khách hàng đã chọn bạn cho công việc của mình. Đây là điều bạn nên thấy trân trọng. Hãy nói cho họ biết điều đó và cẩn thận khi sử dụng câu từ, giọng điệu.


Bước 3: Nêu rõ lý do bạn từ chối nhận việc


Sau khi cảm ơn, bạn cần nói rõ cho khách hàng biết lý do từ chối. Các lý do thường là khối lượng việc quá tải, deadline đã dày đặc, mức giá thấp hơn so với năng lực của bạn… Bạn hãy thành thật nói với họ và bất kỳ ai cũng sẽ hiểu cho bạn, cho dù lý do có là lương thấp đi chăng nữa. Vẫn có trường hợp khách hàng sẵn lòng thỏa hiệp một số điều nếu họ thật sự muốn cộng tác với bạn.


Trước Tết, tôi từng nhận một lời đề nghị sản xuất nội dung trên nền tảng Instagram. Nhưng lúc ấy, tôi đã nhận quá nhiều việc và có một deadline phải thực hiện xong trong tháng 2. Vì vậy, tôi đã từ chối và nói rằng có thể sang tháng 3 hoặc tháng 4, tôi mới có thời gian rảnh để nhận thêm việc. Cuối tháng 3 vừa rồi, khách hàng ấy đã liên hệ với tôi để tiếp tục trao đổi về dự án còn dang dở trước Tết.


Do đó, trung thực chính là chìa khóa tốt nhất khi từ chối một dự án vì nó sẽ giúp bạn tìm ra giải pháp cho đôi bên cùng có lợi.


Bước 4: Giới thiệu với các freelancer khác


Bạn nên giới thiệu khách hàng với một freelancer khác mà bạn biết là phù hợp với công việc. Như vậy, bạn mang lại lợi ích cho khách hàng, củng cố mối quan hệ trong khi vẫn từ chối dự án. Nó cũng cho khách hàng thấy bạn có một mạng lưới quan hệ tốt và sẵn sàng trợ giúp họ. Đồng thời, các freelancer được bạn giới thiệu chắc chắn sẽ nhớ khoảng thời gian bạn mang cơ hội việc làm cho họ. Đây thật sự là “một mũi tên bắn trúng ba con nhạn”.


Bước 5: Giữ lịch sự và chuyên nghiệp


Bước cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng là bạn cần từ chối một cách chuyên nghiệp. Ngay khi nhận được lời mời cộng tác, bạn hãy nhanh chóng đưa ra quyết định và phản hồi lập tức. Điều này sẽ giúp khách hàng nhanh chóng tìm người khác thay thế. Bạn đừng “ngâm” quá lâu để rồi gián tiếp làm ảnh hưởng đến tiến độ công việc của họ.


Dưới đây là một mẫu thư từ chối dự án mà bạn có thể tham khảo:


“Xin chào [Tên khách hàng],
Cảm ơn bạn đã liên hệ và gửi lời mời cộng tác với tôi. Tôi thật sự trân trọng việc bạn xem xét hồ sơ và chọn tôi cho dự án này.
Nhưng rất tiếc, do [chèn lý do], tôi nghĩ mình chưa phù hợp để nhận dự án ngay bây giờ.
Thay vào đó, tôi muốn giới thiệu các freelancer khác mà tôi tin rằng họ sẽ phù hợp hơn. Họ đều có chuyên môn và nhận được các phản hồi rất tốt từ những khách hàng khác.
[Chèn thông tin liên hệ của các freelancer và một vài dòng ngắn về lý do bạn giới thiệu họ]
Tôi hy vọng lời giới thiệu này sẽ giúp bạn nhanh chóng tìm được người phù hợp cho dự án.
Cảm ơn bạn một lần nữa vì đã liên hệ với tôi,
Ký tên.”

Biết cách nói “Không” vào đúng thời điểm là một kỹ năng mà mọi freelancer cần học. Vì nói “Có” với mọi dự án – kể cả dự án không phù hợp – có thể khiến bạn lâm vào cảnh khốn cùng và kiệt sức. Trước khi quyết định có nên nhận một dự án hay không, bạn hãy cân nhắc những yếu tố sau:

  • Mức độ phù hợp: Dự án có phù hợp với kỹ năng và trình độ chuyên môn của bạn không?

  • Ngân sách: Dự án có trả quá thấp hoặc quá cao so với năng lực của bạn không?

  • Thời gian: Bạn có đủ thời gian để hoàn thành tốt công việc nếu nhận không? Khách hàng có yêu cầu quá nhiều trong khi deadline lại quá ngắn không?

  • Giá trị: Dự án này có phù hợp với giá trị, mục tiêu và sở thích của bạn không? Nó có mang lại cơ hội phát triển trong tương lai không?

Nguồn tham khảo:

  1. When To Say No To Freelance Projects — Smashing Magazine

  2. How to Turn Down Freelance Work: Scenarios, Tips & Template (freelancermap.com)

207 views0 comments

Subscribe to Our Newsletter

  • White Facebook Icon

© 2019 by Writer'sLife. From Hobby Writer to Pro.