Hạnh Trang: Từ bỏ công việc nhiều người mơ để theo đuổi sự nghiệp freelance writer

Dành 7 năm thanh xuân để theo học ngành Y và chỉ còn 1 năm nữa là có thể lấy tấm bằng Thạc sĩ để hành nghề nhưng Hạnh Trang lại lựa chọn từ bỏ và rẽ sang một con đường khác: trở thành cây viết tự do toàn thời gian. Quyết định này không phải nhất thời mà là kết quả của những chuỗi ngày phân vân đắn đo, để rồi cuối cùng Hạnh Trang nhận ra đâu mới là cuộc sống mình mong muốn.


- Chào Trang! Bạn có thể giới thiệu một chút về mình và công việc hiện tại không?


Tôi tên Hạnh Trang, hiện tại là một cây viết tự do toàn thời gian về Sức khỏe – Y học. Thật ra tôi cũng mới chuyển sang công việc này khoảng 4 tháng thôi. Một “newbie” đúng nghĩa.


- Bạn từng là bác sĩ – một nghề phải nói là được nhiều người ước ao, ngưỡng mộ. Nhưng bạn lại từ bỏ và chuyển hướng sang nghề viết lách tự do toàn thời gian. Lý do nào đã thúc đẩy bạn đưa ra quyết định này?


Tôi học chuyên ngành Bác sĩ Đa khoa của Đại học Y Hà Nội và tốt nghiệp sau 6 năm học. Sau đó, tôi tham gia chương trình Bác sĩ nội trú để lựa chọn chuyên ngành. Tôi đã chọn ngành Nhi khoa và học chương trình trong khoảng hơn 1 năm. Thời điểm tôi quyết định chuyển hướng công việc là vào sinh nhật năm ngoái – tháng 10 năm 2020. Như thói quen mọi lần, tôi nhìn lại bản thân trong một năm.


Khi ấy, tôi không nhớ nổi mình đã làm những việc gì trong suốt một năm qua ngoại trừ việc từ sáng đến đêm túc trực ở bệnh viện, khi về nhà thì ăn cơm qua loa rồi đi ngủ. Tôi cảm thấy tiếc nuối vì không làm được điều gì đó ý nghĩa cho bản thân và cộng đồng. Hơn nữa, càng đi lâm sàng – tiếp xúc bệnh nhân với tư cách là một nhân viên y tế, tôi mới nhận ra công việc này không phù hợp với mong muốn, sở thích và tính cách của mình.


Vì vậy, tôi quyết định bảo lưu việc học và chuyển hướng sang một công việc khác. Thật ra, ý định không muốn học Y nữa cũng đã nhen nhóm trong tôi cách đây hai, ba năm. Vào thời điểm đó, tôi cũng rất phân vân giữa việc nên tiếp tục con đường này hay rẽ sang con đường khác. Một thời gian sau, tôi mới nhận ra rằng: ngay từ đầu, tôi muốn chọn viết, nhưng tôi lại lựa chọn tiếp tục học Y để chắc chắn con đường đó không dành cho mình. Thế là tôi quyết định tạm dừng việc học để theo đuổi một công việc phù hợp với bản thân và mang lại giá trị cho cuộc sống.


- Vậy tại sao bạn chọn viết lách mà không phải công việc khác?


Ngày xưa, ước mơ duy nhất của tôi trong suốt 12 năm học là trở thành bác sĩ. Đồng thời khi ấy, có một môn học tôi rất thích nữa là môn văn. Tôi đậu vào cả chuyên Văn và chuyên Sinh khi thi chuyển cấp lên cấp 3. Nhưng bởi vì mục tiêu của tôi là trở thành bác sĩ nên tôi đã chọn vào chuyên Sinh để phục vụ cho việc thi khối B.


Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi biết đến chị Linh Phan, nhận thức được viết lách cũng là một công việc có thể kiếm ra tiền và cũng thấy thành công của nhiều cây viết. Nên khi quyết định chuyển hướng, tôi quyết tâm dấn thân vào công việc này để xem nó có thực sự phù hợp với mình không.


- Vậy sau 4 tháng làm freelance writer, bạn cảm thấy thế nào?


Thật ra trong 4 tháng nay, tôi chưa có nhiều thu nhập hay thành tựu gì nổi bật. Nhưng tôi gặt hái được niềm vui. Thứ nhất là tôi được làm những gì mình thích. Công việc này mang lại cho tôi cơ hội được lắng nghe mọi người rất nhiều.


Lúc trước, khi còn làm bác sĩ, tôi rất muốn lắng nghe bệnh nhân vì họ có nhiều thắc mắc và lo lắng. Nhưng công việc của bác sĩ thì bận rộn, chịu áp lực từ nhiều phía, hơn nữa nền y tế của nước nhà luôn trong tình trạng quá tải. Nên thời gian mà bác sĩ có thể tiếp xúc với bệnh nhân và tư vấn cặn kẽ cho họ rất ít. Vì vậy, khi tôi làm công việc viết lách tự do, tận dụng kiến thức và trải nghiệm trong suốt bảy năm học Y, tôi đã có thời gian để lắng nghe họ, giải đáp các thắc mắc và tư vấn sức khỏe cho họ. Đó là điều làm tôi thấy hạnh phúc khi chuyển hướng sang công việc này.


Bên cạnh đó, tôi có cơ hội lắng nghe tâm sự của nhiều bạn trẻ. Đa phần mọi người làm freelance writer đều là trái ngành, trái nghề rất nhiều nhưng nếu từ ngành Y chuyển sang thì tôi nghĩ là hiếm. Bởi vì ngành bình thường chỉ mất 4 năm Đại học, trong khi ngành Y mất ít nhất 6 năm, chưa kể giai đoạn thực tập. Hơn nữa, đây cũng là ngành nghề mà nhiều người mơ ước. Nên mọi người rất ngạc nhiên khi biết chuyện tôi bỏ công việc như mơ ấy, tốn nhiều thời gian học ấy để theo đuổi viết lách – một nghề mà nhiều người còn xa lạ, chưa rõ tương lai sẽ phát triển thế nào.


Tôi cũng nhận được nhiều chia sẻ của những bạn học Y. Các bạn cũng không thích ngành học hiện tại nhưng lại không đủ dũng cảm vứt bỏ những ràng buộc cũng như kỳ vọng của mọi người. Tôi đã dành thời gian để lắng nghe cũng như chia sẻ câu chuyện của mình với mong muốn truyền động lực cho các bạn để có dũng cảm đi theo con đường mình muốn.


Vì vậy, trong suốt 4 tháng làm freelancer, điều khiến tôi hạnh phúc nhất là được lắng nghe tâm sự của mọi người, cảm thấy con chữ của mình có giá trị cho người khác.


- Khi bạn chuyển hướng đi, thái độ của gia đình, bạn bè và người xung quanh như thế nào?


Một trong những khó khăn lớn nhất khi tôi chuyển hướng từ ngành Y sang viết lách là gặp phải rào cản của gia đình và xã hội. Đối với người khác đã khó khăn rồi, đối với một người làm ngành Y thì lại càng khó khăn hơn. Thứ nhất vì vị trí của ngành Y khác biệt, tôi đã mất đến 7 năm để học. Học lực của tôi cũng không phải kém, chỉ cần cố gắng 1 năm nữa là tôi có thể lấy tấm bằng Thạc sĩ để hành nghề. Nên khi mọi người biết hướng đi của tôi thì tất cả đều ngỡ ngàng.


Hơn nữa trong gia đình, tôi là con cả và trong suốt những năm đi học đến giờ, tôi luôn theo một lộ trình mà bố mẹ rất yên tâm. Nên khi biết quyết định này của tôi, bố mẹ gần như gặp phải cú sốc lớn. Mọi sự tin tưởng và yên tâm bấy lâu bỗng chốc biến thành mây khói.


Bản thân tôi cũng đã mất nhiều thời gian để đưa ra quyết định nên sống một cuộc đời mình yêu thích hay một cuộc đời để bố mẹ yên tâm. Khi nhận ra mình không thể gánh vác nổi những kỳ vọng của bố mẹ, tôi đã cố gắng thuyết phục, nói với họ rằng hãy cho tôi một chút thời gian, một chút tin tưởng và một chút kiên nhẫn để tôi chứng minh công việc viết lách là hoàn toàn có ý nghĩa và tôi có thể sống tốt với công việc này.


Thật ra tôi vẫn chưa vượt qua những khó khăn trong hướng đi mới này mà vẫn đang trong hành trình bước từng bước chậm rãi.


- Bạn thường viết về chủ đề nào?


Tôi hiện đang viết về 2 chủ đề. Thứ nhất là Sức khỏe – Y học. Chủ đề này ứng dụng những kiến thức tôi đã học trong suốt bảy năm qua. Chủ đề thứ hai là về bài học cuộc sống. Khi còn đứng ở vị trí là một bác sĩ, tôi có cơ hội tiếp xúc với những đau đớn, cô đơn và khoảnh khắc cận kề cái chết của bệnh nhân. Từ đó trong tôi hình thành góc nhìn đầy thực tế và chân thật. Nên tôi mong chủ đề “bài học cuộc sống” sẽ truyền tải được những bài học gần gũi, chạm đến cảm xúc của người đọc.


Nhưng mảng chính mà tôi muốn viết nhiều nhất là về Sức khỏe – Y học. Vì tôi biết đây là chủ đề gần như không bao giờ chết (cười). Tôi đã được rèn luyện về kiến thức và cả tư duy về y học trong nhiều năm, tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân nên sẽ biết họ có những mong muốn hay thắc mắc gì.


Một lý do nữa khiến tôi chọn chủ đề này là nó mang đến cho tôi cảm giác mình vẫn là một người bác sĩ, chỉ có điều tôi làm theo một cách thức khác. Tôi không mặc áo blouse trắng, không kê đơn thuốc cho bệnh nhân, thay vào đó, tôi dùng chữ viết để giáo dục, tư vấn sức khỏe cho mọi người.


- Bạn sẽ phát triển hướng đi thế nào để phân biệt mình với những cây viết khác có cùng chủ đề?


Một trong những công việc mà tôi muốn làm nhất khi trở thành cây viết tự do là viết ebook về chăm sóc sức khỏe. Vì tôi nhận thấy những tài liệu tập hợp thông tin theo kiểu chuyên sâu như vậy ở Việt Nam vẫn còn rất ít và các cây viết về sức khỏe khác cũng chưa làm nhiều về thể loại này. Khi tôi tham khảo các trang web về hội đồng y tế ở nước ngoài thì họ làm mảng này rất nhiều. Họ viết ebook, làm podcast về chăm sóc sức khỏe cho người bệnh. Vì vậy, tôi muốn khai thác sâu và tôi nghĩ đây sẽ làm nên sự khác biệt giữa tôi và các cây viết khác có cùng chủ đề.


- Bạn có thể chia sẻ cách bạn có công việc từ khách hàng đầu tiên với tư cách là một freelancer không?


Công việc đầu tiên tôi có được là từ một người anh, phó khoa của một khoa ở bệnh viện nọ. Vì bây giờ các khoa phòng của những bệnh viện công muốn phát triển mảng truyền thông, một phần vì muốn nâng cao uy tín, một phần là để cung cấp thông tin sức khỏe cho người bệnh.


Khi biết tôi chuyển sang làm công việc viết lách tự do về mảng Sức khỏe – Y học, người anh ấy đã ngỏ lời muốn tôi phát triển nội dung trên kênh fanpage của khoa về chủ đề chăm sóc sức khỏe. Và tôi đã làm công việc này được 2 – 3 tháng nay, phản hồi của độc giả cũng rất tốt. Điều này tiếp thêm cho tôi niềm tin rằng mình đang làm đúng những gì mong muốn.


Ngoài ra, tôi cũng đang liên hệ thêm với các bệnh viện tư và những doanh nghiệp đang cung cấp sản phẩm chăm sóc sức khỏe để quảng bá bản thân, cũng như thuyết phục họ sử dụng dịch vụ của mình.


- Bạn có gặp khó khăn nào trong lúc đi tìm kiếm khách hàng như thế không?


Tôi nghĩ khó khăn lớn nhất ở đây chính là giữ được kiên trì. Không phải tôi cứ gửi lời mời qua email thì mọi người đều phản hồi lại. Nhiều khi tôi không biết mình có đang thiếu sót ở chỗ nào không. Trong quá trình đấy, tôi luôn củng cố sự tự tin vào bản thân và tiếp tục tìm kiếm thật nhiều khách hàng. Tôi tin rồi mình sẽ tìm được thôi.


- Bạn thường làm thế nào khi rơi vào tình trạng bí ý tưởng?


Có nhiều buổi sáng sau khi thức dậy, tôi không biết mình nên viết gì. Nhưng sau này, tôi nhận ra ý tưởng đến nhiều nhất là từ thắc mắc, tò mò của bản thân và những người xung quanh. Ví dụ cuốn ebook đầu tiên tôi viết là về tiêm chủng cho mẹ bầu. Ý tưởng này đến từ một người bạn dành cho tôi. Bạn ấy đang có kế hoạch mang thai và muốn đi tiêm chủng. Bạn hiện ở Đức, bác sĩ ở Đức thì tư vấn một kiểu, trong khi hỏi ở Việt Nam thì bác sĩ lại tư vấn một đằng. Bạn ấy tâm sự với tôi về vấn đề tiêm chủng cho mẹ bầu như thế. Đó là lý do tôi quyết định viết ebook về chủ đề này.


Bên cạnh đó, tôi nhận thấy bản thân cũng thường có nhiều thắc mắc về sức khỏe mà mình hay gặp phải trong cuộc sống. Ví dụ một bài tôi đang viết về hội chứng tiền kinh nguyệt – những thay đổi của phụ nữ khi đến mùa rụng dâu. Tôi có ý tưởng này là do hôm ấy, tôi rất cáu gắt, dễ giận dỗi và đã cãi nhau với người yêu. Sáng hôm sau mọi chuyện trở lại bình thường. Tôi nhận ra nguyên nhân là do tâm trạng bản thân bị thay đổi khi đến ngày. Như vậy cũng có thể nhiều phụ nữ khác đều đang gánh chịu những biến đổi về tâm trạng như thế vào mỗi tháng. Và những người đàn ông ở cạnh họ phải chịu đựng điều ấy. Đó cũng là chủ đề hay đáng để tôi khai thác sâu hơn.


Nên tôi nhận ra, các ý tưởng chẳng ở đâu xa. Nó nằm trong chính sự tò mò của bản thân và người xung quanh. Chúng ta không để ý vì thiếu sự tò mò ấy mà thôi. Mỗi lần bị bí ý tưởng, tôi đều nhìn lại bản thân và quan sát người xung quanh xem họ đang thắc mắc điều gì, bản thân tò mò cái gì thì sẽ đào sâu vấn đề đấy để viết.


- Bạn có gặp khó khăn nào trong quá trình hoàn thiện một bài viết không?

Khó khăn đầu tiên là lúc ngồi vào viết, tôi không biết nên bắt đầu như thế nào cho tự nhiên và hấp dẫn. Trước giờ tôi chỉ viết theo kiểu có cảm xúc mới đặt bút xuống. Nhưng khi viết lách trở thành công việc thì thói quen đó trở thành rào cản, khiến tôi khó có thể ngồi vào bàn và bắt đầu viết được luôn. Nên tôi phải luyện tập là cứ ngồi xuống là phải viết được và viết mỗi ngày.


Một tật xấu khác là tôi thường vừa viết vừa sửa, làm ảnh hưởng đến luồng suy nghĩ và tốc độ viết rất nhiều. Và tôi cũng hay để ý đến nhận xét của độc giả. Tôi vốn là một người hướng nội, rất ít khi chia sẻ trên mạng xã hội. Từ khi chuyển sang làm nghề viết, tôi biết mình phải bắt buộc công khai các bài viết. Thời gian đầu, tôi rất sợ sệt và lo lắng, không biết mọi người sẽ đánh giá mình như thế nào. Tôi chỉ dám dùng nick ảo để đăng vào các group.


Nhưng sau này, tôi buộc mình phải bước ra khỏi vùng an toàn nên bắt đầu “lộ diện”, đăng bài bằng chính nick thật. Khi đó, tôi nhận ra nỗi sợ ấy không quá đáng sợ như mình nghĩ, ngược lại, tôi nhận được sự ủng hộ và quan tâm của độc giả nhiều hơn. Đây là một khó khăn mà hiện tại tôi đã vượt qua được.


- Nếu bạn làm việc với một khách hàng khó tính, họ nhận bài của bạn xong rồi muốn đổi lại dàn ý, thêm ý này ý kia, nói chung là yêu cầu bạn chỉnh sửa rất nhiều. Vậy bạn sẽ phản ứng thế nào trong trường hợp này?


Tôi cũng từng gặp khách hàng như thế, và thú thật những trường hợp như vậy đã gây không ít áp lực và ức chế cho người viết. Sau này, tôi đã rút ra kinh nghiệm là phải thống nhất trước với khách hàng là mục tiêu của họ là gì, họ muốn đạt được điều gì, họ có đồng ý với những ý tưởng tôi đề xuất hay không… Nếu hai bên đặt ra cam kết ngay từ đầu như vậy thì sẽ đỡ mất thời gian và công sức của cả hai sau này.


Tôi biết càng có nhiều thời gian thì khách hàng càng muốn thay đổi chỗ này chỗ kia. Nhưng tôi nghĩ mình nên chấp nhận sự thay đổi ấy trong phạm vi cho phép. Nếu sự đòi hỏi vượt quá những gì tôi cung cấp và không đúng với cam kết ban đầu của hai bên thì tôi phải phản hồi lại với họ ngay. Ví dụ tôi sẽ yêu cầu tính thêm chi phí hoặc chỉ làm theo những gì mà ban đầu hai bên cam kết với nhau.


Tính tôi vốn cả nể và chiều khách hàng. Nhưng sau nhiều lần làm việc, tôi nhận thấy chính sự thẳng thắn và kiên quyết của mình mới đem lại hiệu suất làm việc tốt và làm hai bên thấy hài lòng. Tôi nghĩ một trong những tính cách mình cần phải sửa khi trở thành cây viết tự do là tính cả nể, hay làm theo ý khách hàng nhiều quá.


- Bạn có thể giới thiệu thêm về dự án viết ebook mà bạn đã nhắc đến ở phía trên được không?


Hiện tại tôi đang làm hai ebook. Cuốn đầu tiên là “Tiêm chủng cho mẹ bầu” đã được xuất bản tuần trước. Độc giả sẽ tìm thấy những thông tin về tiêm phòng cho những người phụ nữ đang chuẩn bị mang thai cũng như trong quá trình mang thai để phòng tránh bệnh tật cho cả mẹ và con. Cuốn ebook thứ hai mà tôi đang viết, hợp tác với một bệnh viện, là về nội dung ung thư tuyến giáp, chuyên sâu hơn và dài hơi hơn so với cuốn đầu tiên. Thời gian xuất bản dự kiến là vào tháng 5 năm nay.


Bản thân tôi khi viết ebook thì có đặt ra 3 mục tiêu. Thứ nhất về nội dung là phải đảm bảo được tính chính xác và khoa học của thông tin. Thứ hai về cách trình bày thì phải mạch lạc, rõ ràng, ngôn ngữ nên dễ hiểu, gần gũi. Vì tôi viết cho đối tượng là cộng đồng chứ không phải sinh viên chuyên ngành.


Cuối cùng là về thiết kế. Tôi rất thích những quyển có thiết kế nhiều màu sắc và đa dạng chứ không chỉ toàn là chữ. Vì vậy, tôi cũng muốn cuốn ebook của mình sẽ mang màu sắc tươi vui, gần gũi để mọi người có thể tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng, dễ hiểu và dễ nhớ.


- Khó khăn lớn nhất khi bạn viết ebook là gì?


Tôi nghĩ đó là nội dung. Tôi cần phải chắc chắn thông tin mình đưa đến cho mọi người là chính xác và được cập nhật mới nhất. Vì tôi được đào tạo trong môi trường học thuật nên vô hình trung, tôi tự buộc mình phải tìm kiếm nguồn thông tin đủ tin cậy và khoa học nhất. Bên cạnh đó khi viết ebook, tôi gặp thêm khó khăn nữa là nhiều câu hỏi nhỏ nhỏ mà trong khuôn khổ ebook, tôi khó có thể trả lời cặn kẽ hết.


Ví dụ trong cuốn ebook “Tiêm chủng cho mẹ bầu” có một vấn đề thế này. Ở nước ngoài, người ta khuyến cáo nên tiêm vacxin bạch hầu ho gà uốn ván cho phụ nữ trong thời kỳ mang thai. Nhưng tại sao Việt Nam không tiêm mà chỉ tiêm vacxin uốn ván thôi? Đó là một trong những câu hỏi nhỏ mà không biết mọi người có để ý không. Khi tìm kiếm thông tin, tôi gặp nhiều cái mâu thuẫn như vậy và muốn giải thích chi tiết cho độc giả biết. Đó có lẽ là khó khăn lớn nhất với tôi trong quá trình viết ebook.


- Vậy còn niềm vui thì sao?


Tôi nhận được niềm vui lớn hơn mình nghĩ rất nhiều. Khi tôi nói sẽ chuẩn bị xuất bản ebook, tôi nhận được phản hồi rất tích cực từ mọi người. Khi tôi xuất bản đến nay là 1 tuần thì đã có hơn 200 lượt tải về, nhiều phản hồi của độc giả chủ yếu là trao đổi một số thông tin trong ebook và đề xuất những chủ đề mà độc giả muốn tôi viết cho cuốn ebook tiếp theo. Ngoài ra, tôi có cơ hội nhận được công việc viết nội dung cho một doanh nghiệp trong mảng sức khỏe mẹ và bé. Họ chủ động liên hệ và đề xuất công việc với mức nhuận bút khá ổn.


Có thể nói, đây là thành tựu tốt đẹp nhất mà tôi nhận được khi sản xuất những sản phẩm tử tế.


- Bạn có lời khuyên nào cho những bạn muốn chuyển hướng sang ngành viết lách tự do không?


Nói là lời khuyên thì hơi to tát nhưng tôi mong những chia sẻ này sẽ là một sự đồng cảm, tiếp thêm động lực cho những bạn trẻ còn đang rối bời, lo lắng và chưa đủ can đảm để thay đổi. Trong suốt thời gian chuyển đổi công việc, tôi nhận ra một điều là mọi người thường có những quyết định sai lầm. Nhưng không quan trọng là mình sai bao nhiêu lần, lựa chọn lần này có đúng hay không, mà trên hết là bạn dám lựa chọn, dám quyết định, thấy sai thì cứ việc chọn lại.


Tôi hoàn toàn có thể chọn con đường viết lách tự do vào hai năm trước nhưng cuối cùng vẫn tiếp tục con đường học Y. Kết quả nhận được là tôi không hạnh phúc với cuộc sống đấy và đã chọn lại. Nên quan trọng là chúng ta muốn sống cuộc đời như thế nào để cảm thấy hạnh phúc và có giá trị hơn.


Tôi đã từ bỏ một công việc có địa vị, thu nhập, được nhiều người mơ ước để chuyển sang công việc viết lách mà chưa rõ tương lai sẽ thế nào. Tôi đã sợ hãi nhưng rồi nhận ra nỗi sợ ấy chỉ là do bản thân tự tưởng tượng chứ thực tế nó không đáng sợ đến như thế. Nên tôi mong những bạn trẻ đang trong hoàn cảnh do dự giữa việc tiếp tục hay thay đổi, thông qua bài viết này sẽ có thêm động lực để đưa ra quyết định khiến bản thân thấy hạnh phúc.



Về Hạnh Trang:
Họ tên đầy đủ: Đỗ Hạnh Trang
Bút danh: Hạnh Trang
Lĩnh vực viết: Sức Khỏe, Y học, Phát triển bản thân
Khả năng: Viết bài SEO; sáng tạo nội dung cho blog, fanpage; viết Ebook
Thời gian bắt đầu làm freelancer: 12/2020
Website: https://hanhtrang.co/ 
779 views0 comments