Huỳnh Mai: Freelancer là con đường giúp tôi tìm về bản thân

Updated: Feb 2

Huỳnh Mai xuất thân từ ngành Báo chí và Truyền thông, trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn – Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh. Chị từ phóng viên của một toà soạn báo, trở thành Account – PR ở các agency lớn rồi cuối cùng theo đuổi nghề viết với vai trò là một người viết tự do toàn thời gian. Quãng thời gian này đã giúp chị có những trải nghiệm đáng nhớ cũng như ngày một trưởng thành hơn về nhận thức và ý thức trách nhiệm với sự nghiệp viết lách.


- Chào Huỳnh Mai. Được biết trước khi làm freelance writer, bạn từng là phóng viên của một tòa soạn báo. Bạn làm việc ở mảng nào?


Tôi làm phóng viên mảng Quốc tế nên công việc chủ yếu là dịch tin, tổng hợp tin rồi viết bài theo sự kiện. Có ba mức độ chính, đầu tiên là dịch những dạng tin tức quan trọng mà người Việt Nam quan tâm ở các trang báo quốc tế lớn. Tiếp theo là bài tổng hợp, tôi sẽ theo dõi một chuỗi sự kiện, sau đó tổng hợp tin tức từ nhiều nguồn rồi đưa ra một nhận định, đánh giá hoặc tổng hợp thành bài viết. Cuối cùng, mức độ cao hơn là đưa ra quan điểm, bình luận kết hợp với phỏng vấn chuyên gia. Mức độ này thì tôi thỉnh thoảng mới làm, nó đòi hỏi sự chuyên sâu và mối quan hệ rộng.


- Vì sao bạn chuyển từ nghề phóng viên sang ngành truyền thông tiếp thị, quảng cáo?


Tôi nghĩ mình phù hợp với ngành truyền thông tiếp thị hơn là báo chí. Nghề báo có những cái khá là vất vả, chịu nhiều áp lực từ các phía. Nhưng đó là nhận thức lúc trước. Bây giờ nếu có cơ hội được làm phóng viên trở lại, tôi vẫn thích làm.


- Chuyển sang công việc mới, bạn có gặp nhiều khó khăn không?


Thú thật lúc mới vào làm, tôi còn chẳng biết agency là gì, hoạt động như thế nào. Phải mất khoảng 6 tháng, tôi mới bắt đầu hình dung được công việc ở agency sẽ vận hành như thế nào, một dự án sẽ chạy ra sao, rồi cách chuẩn bị khâu giấy tờ, nghiệm thu.


Những cái ấy, trường học không dạy tôi mà chỉ khi vào môi trường thực tế, tôi phải chủ động hỏi từng người, từ chị kế toán đến chị admin, các thủ tục làm hợp đồng, thanh toán. Rồi dần dần tôi mới làm chủ được công việc.


Nói thêm thì tôi tuy làm ở vị trí Account – PR nhưng cũng kiêm luôn viết content. Tôi vừa làm quản lý dự án vừa viết nội dung, nghĩa là vận dụng cả não trái và não phải. Buổi sáng, tôi sẽ lên kế hoạch nội dung và viết. Buổi chiều thì chuyển sang quản lý khách hàng, làm giấy tờ…


- Vì sao bạn quyết định trở thành một freelance writer?


Năm 2019, sau khi nghỉ làm full-time, tôi quyết định đi Huế học đàn tranh trong 6 tháng. Khi ấy tôi chỉ nghĩ đơn giản là nên làm freelance để có thể trang trải chi phí sinh hoạt. Tôi tiếp xúc với công việc freelance đầu tiên như thế.


Mai và cô giáo trong lớp học đàn tranh ở Huế

- Lúc ấy bạn có nghĩ mình chỉ làm trong khoảng thời gian học đàn, nếu xong rồi thì thôi?


Đúng là lúc ấy tôi đã nghĩ mình làm freelance tạm thời trong khoảng thời gian học đàn ở Huế. Nhưng khi bắt đầu làm rồi vào guồng công việc, tôi cảm thấy mình quen dần.


Cuối cùng tôi tự hỏi bản thân là mình tiếp tục làm công việc này có được không? Tại sao mình phải trở lại làm công việc văn phòng? Giờ mình muốn quay về làm công việc full-time 8 tiếng hay tiếp tục nghề freelance để có nhiều thời gian và cơ hội cho mình nắm bắt nhiều thứ hơn? Cuối cùng, vào thời điểm đó, tôi quyết định trở thành một freelancer chuyên nghiệp.


Đó là hai tâm thế hoàn toàn khác nhau. Một tâm thế là làm freelance tạm thời để phục vụ cho mục đích sống. Tâm thế còn lại là trở thành freelancer chuyên nghiệp.


- Bạn có thể chia sẻ cụ thể hơn về hai tâm thế ấy không?


Với tôi, làm freelance chỉ để phục vụ cho mục đích sống như có tiền đi học đàn thì sẽ không cần đầu tư nhiều thời gian phát triển. Khách hàng giao việc thì tôi làm, họ nói chỉnh sửa thì tôi chỉnh sửa. Khi làm xong, tôi cũng không giữ liên hệ với họ nhiều. Tôi không chủ động tạo mối quan hệ mà chủ yếu dựa vào quen biết để tìm việc.


Nhưng khi bước vào tâm thế là freelancer chuyên nghiệp, tôi phải có sự đầu tư kỹ lưỡng. Tôi cần học cách lên kế hoạch tiếp thị bản thân để khách hàng biết đến mình nhiều hơn, cách giữ mối quan hệ với khách hàng và đóng góp cho khách hàng những gì mình có thể. Đó cũng giống như tôi là một doanh nghiệp nhỏ và không ngừng phát triển để tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường freelance vậy.


- Bạn đã vượt qua nỗi sợ không ổn định từ cuộc sống freelance như thế nào?


Tôi nghĩ khi bắt đầu công việc freelance, chúng ta phải chuẩn bị nguồn quỹ dự phòng từ 3 đến 6 tháng. Trước khi sống ở Huế, tôi cũng có ngân sách trong sáu tháng chỉ để học mà không cần làm việc. Nhưng cuối cùng tôi đã làm công việc freelance kiếm được số tiền đủ để không dùng đến ngân sách đó.


Chuyến đi chơi của Mai tại Lăng Gia Long ở Huế

Ba tháng đầu năm 2020, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, tôi gặp nhiều khó khăn khi tìm việc. May mắn là tôi có nguồn thu nhập phụ khác. Nên tôi nghĩ mình cần những nguồn quỹ và phương án dự phòng để lỡ rơi vào khoảng thời gian bị hụt về tài chính thì cũng không phải lo lắng nhiều.


Ngoài nguồn tài chính ổn định thì cách chi tiêu hợp lý cũng quan trọng. Nếu tôi tiêu xài quá phung phí thì nguồn tiền dự phòng cũng không có tác dụng.


Vì thế, hai năm qua tôi theo đuổi lối sống tối giản, tập trung vào những nhu cầu thật sự cần thiết và nó phải làm tăng thêm giá trị cho bản thân. Ngoài chuyện không hoang phí, tôi cũng không để mình thiếu quá, vì thiếu hụt thì chẳng khác nào hạ tiêu chuẩn của bản thân và khiến cuộc sống mất thoải mái. Một khi sống tối giản hơn, có chủ đích hơn, tôi không còn lo sợ sự bấp bênh của đời sống freelance.


- Bạn có kỷ niệm nào đáng nhớ trong khoảng thời gian làm freelance writer không?


Tôi có làm một dự án với khách hàng thông qua một agency. Bạn account phụ trách khi ấy chưa có kỹ năng quản lý khách hàng tốt. Bạn không biết khách hàng muốn gì nên cuối cùng tôi, bạn account và khách hàng rơi vào một vòng rối rắm. Đỉnh điểm là lúc 10h tối, bạn gửi mail nói tôi phải viết lại bài, deadline là 6h sáng hôm sau.


Từ đó tôi rút kinh nghiệm khi làm việc với account, tôi sẽ hỏi chi tiết từng nội dung và yêu cầu công việc, ví dụ sườn bài phải duyệt trước cho tôi, nếu đã duyệt rồi mà thay đổi thì phải chấp nhận trả thêm phí… Tóm lại là tôi đưa ra nhiều điều kiện mang tính ràng buộc hơn. Nhờ sự rõ ràng ngay từ đầu mà tôi và account đi đến thống nhất và làm việc suôn sẻ hơn.


- Bạn nghĩ nghề freelance đã đem lại những gì khiến bạn muốn tiếp tục ở hiện tại?


Nghề freelance đem lại cho tôi sự tự do và đam mê với con chữ. Thứ nhất, sự tự do rất quan trọng. Tôi có thể làm chủ được một ngày của mình như mình sẽ làm việc thế nào, nghỉ ngơi ra sao... Tôi biết sẽ không có khoảng thời gian dù không làm việc vẫn được trả lương như full-time. Vì vậy khi đã bắt tay vào làm, tôi sẽ cực kỳ chú tâm. Nên cũng có thể nói sự tự do thúc đẩy tính kỷ luật và trách nhiệm trong mỗi việc mình làm.


Thứ hai là niềm đam mê với con chữ. Lúc trước tôi thiên về quản lý dự án hơi nhiều. Nhưng khi làm cây viết tự do, tôi học được nhiều điều từ con chữ của mình. Cuối cùng tôi nhận ra mình thích viết lách nhiều hơn là mình nghĩ.


- Nghề freelance đã thay đổi cuộc sống của bạn ra sao?


Thay đổi lớn nhất có lẽ là về lối sống. Khi làm full-time, bạn có thể vừa nhận được lương đã tiêu hết tiền trong vài ngày cho việc mua sắm, ăn uống. Kể từ lúc bắt đầu cuộc sống freelance, tôi buộc bản thân phải có định hướng tốt hơn. Nghĩa là hằng tháng tôi cần lên kế hoạch chi tiêu hợp lý.


Bây giờ dù tôi làm freelance writer nhưng số tiền tôi tiết kiệm được còn nhiều hơn lúc làm full-time. Vì tôi đã tối giản được cuộc sống, không mua những gì không cần thiết, cũng không cần chạy theo xu hướng tiêu dùng. Freelance dạy tôi sự biết “đủ” để hiểu mình không cần nhiều thứ như đã nghĩ.


- Bạn có lời khuyên nào cho những ai muốn bắt đầu sự nghiệp freelance không?


Tôi không thích khuyên ai mà chỉ muốn nói là, nếu các bạn muốn bước vào con đường freelance thì nên có sự chuẩn bị cả về vật chất lẫn tinh thần, đặc biệt là tinh thần. Bởi vì nghề freelance sẽ cho bạn nhiều bài học thú vị về bản thân.


Nếu trước đây, chúng ta bị lập trình một cách máy móc như đến văn phòng làm việc 8 tiếng, được trả lương hằng tháng thì hiện tại, khi đã thoát khỏi lập trình đó, chúng ta sẽ cảm thấy khó chịu và bất an. Nghĩa là bây giờ không còn công ty kiểm soát bạn thì ai kiểm soát bạn? Ai sẽ giúp bạn quen với guồng công việc mới này? Rồi mỗi tháng thu nhập không đều, tháng có tháng không hoặc tháng ít tháng nhiều thì làm sao vượt qua được áp lực đó? Một áp lực rất kinh khủng.


Nên nghề freelance sẽ cho chúng ra trải nghiệm về cách xây dựng một tinh thần vững chắc từ bên trong. Một khi có sự vững chắc đó, thì áp lực về vật chất hay cuộc sống bên ngoài khó thể nào lay động bạn được, trừ khi bản thân bạn chủ động muốn thay đổi. Bởi vì trong một cuộc sống tự chủ hết mọi mặt, bạn sẽ biết được mình cần gì, mình là ai và mình muốn gì.


Cảm ơn những chia sẻ rất hữu ích của bạn. Chúc bạn nhiều sức khỏe và thành công trong sự nghiệp.

311 views0 comments

Subscribe to Our Newsletter

  • White Facebook Icon

© 2019 by Writer'sLife. From Hobby Writer to Pro.