Để năm 2021 thành công với nghề viết lách tự do, hãy lên kế hoạch cho 5 việc quan trọng sau

Updated: Feb 13

Dù đã chào đón năm 2021 từ hơn tháng trước nhưng với người Việt, Tết Âm lịch mới là cột mốc chính thức cho khởi đầu của một năm mới. Không khí tươi vui, tràn đầy năng lượng từ đất trời đang giúp chúng ta dần cởi bỏ những áp lực thường ngày. Và sẽ hoàn hảo hơn nếu lúc này chúng ta cùng ngồi lại để lên kế hoạch cho các mục tiêu tiếp theo trong sự nghiệp. Đặc biệt với bối cảnh xã hội năm 2021 còn nhiều biến động vì dịch bệnh COVID-19, sự chuẩn bị chi tiết sẽ giúp ta có những bước đi chắc chắn hơn trên con đường viết lách tự do.


1. Tổng kết năm cũ làm tiền đề bắt đầu năm mới

Nguồn: Freepik

“Ôn cố tri tân”- một việc làm đơn giản mà luôn mang lại hiệu quả. Trước khi bắt đầu theo đuổi giấc mơ lớn hơn, chinh phục ngọn núi cao hơn, chúng ta cần nhìn lại những bước chân đầu tiên đã đi. Việc nhận thức được năng lực cùng những khiếm khuyết của bản thân sẽ giúp ta đặt ra mục tiêu mới rõ ràng và thực tế hơn.


Dưới đây là gợi ý 3 bước tổng kết một năm làm freelance writer của mình:


+ Bước 1: Viết ra những thành tựu cụ thể mình đã đạt được trong năm qua, dù là nhỏ nhất. Ví dụ, mình đã hoàn thành việc đọc 40 cuốn sách trong một năm, viết được bài 1000 từ trong 2 tiếng thay vì 3 tiếng như trước, kiếm được thu nhập 10 triệu một tháng chỉ sau 2 tháng làm freelance. Những thành công này sẽ là động lực để bạn tiếp tục con đường viết lách tự do.


+ Bước 2: Viết ra những thất bại và phân tích lý do mình lại mắc sai lầm đó. Chẳng hạn, do chưa có kinh nghiệm trao đổi, tư vấn với khách hàng nên mình đã không thuyết phục được khách đồng ý thuê mình. Từ thất bại này, mình biết được điểm yếu hiện tại và lên kế hoạch trong năm mới học một khóa hoặc tìm mentor hướng dẫn cách nói chuyện, thuyết phục với khách hàng tốt hơn. Ở bước này, bạn cần thành thật với chính mình thì mới rút kinh nghiệm và đưa ra những thay đổi cần thiết trong năm tới.


+ Bước 3: Viết ra các mục tiêu, kế hoạch còn dang dở. Cũng giống như thất bại, bạn nên liệt kê cả những điều còn chưa thực hiện được trong năm cũ. Sau đó, bạn suy nghĩ và đưa ra chiến lược mới để cố gắng hoàn thành trong năm cũ. Nếu không, những mục tiêu ấy sẽ mãi dang dở hết năm này qua năm khác. Ví dụ, mình dự định phát triển thêm một dịch vụ ngoài viết để tăng thu nhập. Nhưng vì nhiều lý do mà mình chưa tạo được trang giới thiệu dịch vụ trên website cá nhân, chưa quảng bá cho nhiều khách hàng biết. Năm nay, mình sẽ tập trung hoàn thành và có được khách hàng đầu tiên sử dụng dịch vụ này.


2. Nắm bắt xu hướng thị trường viết lách tự do trong năm 2021


Những thay đổi của xã hội để đối phó với dịch bệnh sẽ mang lại nhiều ảnh hưởng đến việc sản xuất và kinh doanh của tất cả ngành nghề. May mắn thay, với nghề freelance, đó lại là những ảnh hưởng tích cực vì đã gián tiếp tạo ra nhu cầu và cơ hội mới trong thị trường này .


Dù vậy, viết lách là một ngành nghề đầy thách thức vì đòi hỏi sự sáng tạo không ngừng. Xu hướng truyền thông đang thay đổi rõ rệt với những quy định khắt khe từ các nền tảng xã hội và tiêu chuẩn ngày càng cao của độc giả. Đồng thời, sự gia tăng chóng mặt về số lượng và chất lượng của các cây viết trẻ đã tạo áp lực không nhỏ trong cộng đồng viết lách tự do.


Chúng ta phải đối mặt với việc làm mới và thúc đẩy bản thân phát triển mỗi ngày. “Sự học như bơi thuyền ngược nước, không tiến ắt là lùi”. Nếu bạn không muốn bị bỏ lại trong một cuộc chạy đua đầy khốc liệt, hãy tự trang bị cho mình những kiến thức và kỹ năng cần thiết. Cùng chúng mình dự đoán một vài xu hướng thị trường freelance writing trong năm 2021 tại đây.


3. Từ bỏ những thói quen xấu làm chậm bước tiến sự nghiệp viết lách tự do của bạn


Bạn hãy thành thật với bản thân rằng: trong năm 2020 vừa qua, bạn đã tập trung cao độ cho việc viết chưa? Có phút giây nào bạn sao nhãng vì những thú vui giải trí khác không? Bạn đặt ra quyết tâm viết hai bài mới mỗi tuần trên blog nhưng cuối cùng vẫn trì hoãn? Bạn muốn tìm kiếm khách hàng mới nhưng vẫn chưa thật sự bắt đầu liên hệ với ai?


Mình sẽ làm một thống kê nho nhỏ dựa trên những dữ liệu từ điện thoại cá nhân. Năm 2020 vừa qua, mình đã bỏ ra trung bình:

  1. 4 giờ mỗi ngày để sử dụng mạng xã hội và website, trong đó chỉ có 30% thời gian là phục vụ công việc, còn lại là lướt tin tức và mua sắm online.

  2. 2 giờ mỗi ngày cho các ứng dụng chat như viber, zalo, skype…

  3. Viết lách chỉ bắt đầu 3 tháng cuối năm với thời lượng trung bình 1.5 giờ mỗi ngày.

  4. Đọc được 6 quyển sách về các chủ đề giáo dục, tâm lý học, chánh niệm, tức là trung bình một quyển đọc mất 2 tháng. Tốc độ này thật sự rất chậm.

Những con số này cho thấy bản thân mình đã không tận dụng hiệu quả thời gian nhàn rỗi. Thay vì luyện tập để nâng cao kỹ năng viết và kiến thức về lĩnh vực ngách, mình vẫn chưa chống lại được những cám dỗ từ bên ngoài.


Điện thoại thông minh mang đến nhiều trải nghiệm mới lạ và thú vị nhưng cũng vô tình trở thành kẻ cắp thời gian đáng sợ. Chắc hẳn bạn cũng từng như vậy, tự nhủ là chỉ xem clip này một chút thôi. Rồi không hiểu vì sao “một chút” lại kéo dài hơn 30 phút. Vậy nên mình đã tìm cách giảm thời gian sử dụng thiết bị di động, cài đặt mức cảnh báo, cho phép chỉ dùng 1 giờ mỗi ngày. Kết quả là trong tháng đầu tiên của năm 2021, mình đã thật sự cải thiện được mục a & b, từ đó có nhiều thời gian hơn cho mục c và mục d.


Thói quen xấu thật sự khó thay đổi, nhưng không phải là không thể. Mình rất thích một câu nói của tác giả Linh Phan: "Ai cũng bắt đầu từ con số 0. Một ngày nào đó bạn sẽ thành công, nhưng trước hết hãy vượt qua con số 0 đi đã." Những thói quen xấu là rào cản luôn tìm cách kéo chúng ta về vạch xuất phát. Khi đó, chúng ta chỉ có thể vượt lên bằng ý chí và sự kiên định của chính mình. Vì vậy, điều quan trọng nhất khi lên kế hoạch năm nay là bạn hãy nghiêm túc nhìn nhận lại những thói quen xấu đang ảnh hưởng đến sự nghiệp viết lách của bạn. Ví dụ: thói quen không tập trung khi viết, thói quen lười đọc sách... Sau đó, bạn hãy tìm cách thay đổi chúng từng chút một mỗi ngày.


4. Can đảm trải nghiệm những điều mới


Sự trì trệ hoặc chỉ quanh quẩn trong vùng an toàn có thể ảnh hưởng đến khả năng sáng tạo của một cây viết tự do. Vì vậy, trong năm 2021, bạn hãy lên kế hoạch để thử những trải nghiệm mới, chẳng hạn như ba hoạt động dưới đây:

  1. Tham gia một khóa học mới

  2. Tìm hiểu thị trường ngách mới

  3. Thử nghiệm phương thức mới khi tiếp cận khách hàng

Học là cách tốt nhất để cải thiện tư duy. Bạn sẽ thấy đầu óc rộng mở hơn sau mỗi khóa học dù ở lĩnh vực nào. Đừng tiếp tục lo lắng và chần chừ về chi phí, bởi những giá trị và kinh nghiệm mà bạn thu nhận được chắc chắn vượt xa những gì bỏ ra.


Nếu bạn muốn viết tốt hơn, hãy đăng ký tham gia khóa Coaching 1:1 của tác giả Linh Phan. Nếu bạn muốn thử sức với lĩnh vực content tiếng anh, hãy đăng ký học thêm ngoại ngữ. Hoặc bạn muốn tăng thứ hạng bài viết trên công cụ tìm kiếm, “viết bài chuẩn SEO” sẽ là khóa học bạn không thể bỏ qua. Một lưu ý để giúp việc học đạt hiệu quả tối đa là bạn hãy xác định cẩn thận nhu cầu và lĩnh vực mình ưu tiên. Đồng thời, bạn chỉ nên tập trung vào một khóa học tại một thời điểm.


Vậy còn thị trường ngách mới thì sao? Mình sẽ chia thành hai trường hợp:


1. Nếu bạn đã có một năm khá thành công với thị trường ngách hiện tại, hãy xem xét trả lời ba câu hỏi dưới đây:

  • Trong một năm qua, thu nhập hằng tháng của bạn đang có xu hướng chững lại không?

  • Bạn đã có nguồn thu nhập thụ động cho thị trường ngách hiện tại chưa? (Ví dụ sách, khóa học online, ebook)

  • Bạn đã và đang hợp tác với ít nhất 3 khách hàng dài hạn?

2. Nếu bạn chưa thành công lắm trong năm vừa rồi thì không sao cả, hãy can đảm đối diện với những vấn đề sau:

  • Có phải nguồn thu nhập của bạn không đến từ thị trường ngách hiện tại?

  • Bạn không tìm thấy khách hàng tiềm năng và khách hàng dài hạn cho thị trường này?

  • Trong vòng 1 phút, bạn không tài nào nghĩ được 5 chủ đề cho thị trường ngách bạn đang chọn?

Nếu câu trả lời là “Có” hoặc “Đúng vậy” cho từ 2 đến 3 câu hỏi trong hai trường hợp trên, thì lời khuyên dành cho bạn là: hãy thử sức ở một thị trường ngách mới. Trường hợp bạn đã thành công và ổn định với lĩnh vực hiện tại, bạn có thể gia tăng trải nghiệm và thu nhập cá nhân. Nếu bạn vẫn đang loay hoay và gặp khó khăn với thị trường ngách đã chọn, bạn nên cân nhắc hướng đi mới cho phù hợp với tính cách và thế mạnh của mình hơn. Và năm mới chắc chắn là thời điểm dồi dào năng lượng để bạn dấn thân vào những kế hoạch mới đầy táo bạo.


Còn về hoạt động thử nghiệm phương thức mới khi tiếp cận khách hàng, bạn có đang gặp vấn đề nào dưới đây không?

  • Bạn gặp khó khăn khi tìm khách hàng mới.

  • Bạn đã phục vụ những khách hàng khó tính và không chuyên nghiệp.

  • Bạn chỉ tìm được những công việc ngắn hạn với mức thù lao rẻ mạt.

  • Bạn không đạt được một kinh nghiệm có giá trị nào trong hồ sơ năng lực cá nhân.

Có một nguyên tắc quan trọng trong kinh doanh là chất lượng luôn được ưu tiên hơn số lượng. Dù bạn đã viết nhiều ở mọi lĩnh vực, nhưng chỉ những đối tác danh tiếng mới khiến hồ sơ năng lực của bạn có giá trị hơn. Bạn hãy thay đổi cách tìm kiếm đối tác từ những hội nhóm online sang việc chào thầu riêng tư và trực tiếp với các khách hàng tiềm năng.


Bạn cũng có thể đưa ra những góp ý giá trị để xây dựng nội dung cho những khách hàng bạn đang nhắm tới, từ đó gợi mở các cơ hội hợp tác lâu dài. Năm nay, bạn hãy thử thay đổi phương pháp tiếp cận để đạt những hiệu quả không ngờ và tìm ra nguồn khách hàng chất lượng hơn năm cũ nhé.


5. Xác định đúng mục tiêu và mạnh dạn tiến về trước bằng tốc độ riêng

Nguồn: Wikipedia

Có lẽ bạn đã lên kế hoạch nhiều lần nhưng không lần nào mang đến hiệu quả. Vấn đề nằm ở phương thức lập kế hoạch của bạn chưa đủ khoa học. S.M.A.R.T là một mô hình lập kế hoạch kinh điển mà bạn có thể thử áp dụng cho sự nghiệp viết lách tự do của mình:

  1. Specific: hãy lập kế hoạch thật cụ thể. Ví dụ, bạn lên kế hoạch xây dựng blog cá nhân với chủ đề phát triển bản thân trong năm 2021. Hãy đề ra cụ thể danh mục chính, phụ, xác định đối tượng độc giả và chuẩn bị số lượng nội dung theo từng tuần. Bạn có thể tham khảo mẫu kế hoạch sản xuất nội dung trong Content Marketing của chị Linh Phan tại đây.

  2. Measurable: kế hoạch của bạn phải đo lường được bằng con số hoặc tỉ lệ. Thay vì đặt mục tiêu chung chung như tôi muốn viết nhanh hơn, hãy xác định rõ ràng là năm nay tôi phải viết được 2500 từ trong 1 giờ 30 phút.

  3. Attainable: kế hoạch của bạn phải khả thi. Hiển nhiên, nếu kế hoạch quá bay bổng đến mức không thể thực hiện được thì lập ra cũng vô nghĩa. Một kế hoạch tốt phải vừa đủ độ khó để thử thách và buộc bạn cố gắng, vừa “nằm trong tầm với” để bạn không nản lòng. Ví dụ: thu nhập tháng với công việc freelance của bạn hiện tại là 6 triệu/ tháng. Bạn có thể đặt kế hoạch nâng mức thu nhập lên 10 - 12 triệu/ tháng, nhưng rõ ràng là không thực tế nếu bạn mong muốn năm nay đạt ngay mức thu nhập gấp 3 hoặc 4 lần.

  4. Relevant: kế hoạch của bạn phải liên quan đến định hướng chung. Ví dụ, bạn đang mong muốn trở thành một cây viết tự do thành công, thì thật buồn cười nếu bạn đặt kế hoạch giảm cân để trông thon thả và xinh đẹp hơn. Kế hoạch nào cũng quan trọng, nhưng mức độ ưu tiên và tầm ảnh hưởng của mỗi kế hoạch đến sự nghiệp chung sẽ rất khác nhau.

  5. Time Based: kế hoạch của bạn cần đặt trong khung thời gian cụ thể. Theo kinh nghiệm cá nhân, kế hoạch càng được chia nhỏ thì càng gia tăng tính hiệu quả. Thay vì đặt mục tiêu 6 tháng, 1 năm, bạn hãy bắt đầu từ những mục tiêu ngắn hạn trong 1 tháng, 2 tháng hoặc 3 tháng.


Khi đã có trong tay bản kế hoạch tốt nhất thì bây giờ là lúc bạn nhìn nhận cách đi trên con đường viết lách tự do. Bạn là ai trong số ba trường hợp dưới đây?

  • Bạn đã quần quật suốt năm 2020 với đủ loại công việc, mọi loại khách hàng để tăng thu nhập. Bạn thậm chí không có thời gian để nhìn lại những tác phẩm của mình. Blog của bạn đã bỏ bê từ lâu và chỉ lèo tèo vài bài viết? Vậy thì năm nay bạn hãy thử đi chậm lại, bỏ bớt những việc ngắn hạn và chỉ tập trung vào dự án dài hạn. Bạn cần dành thêm thời gian để nhìn nhận con đường riêng của mình trong 3 đến 5 năm nữa và đưa ra những định hướng phù hợp hơn. Mình tin chắc bạn không muốn chỉ mãi viết thuê cho người khác. Bạn nên có thêm nguồn thu nhập thụ động bằng cách xây dựng dịch vụ, sản phẩm như viết sách, mở khóa học, làm mentor cho người khác...

  • Bạn đã có một năm kém khởi sắc hơn đồng nghiệp rất nhiều vì trót chọn một lĩnh vực ngách quá khó khăn. Không sao cả, mỗi người có xuất phát điểm khác nhau, đi về những đích đến khác nhau. Điều làm nên thành công trong hành trình đó không phải tốc độ mà là sức bền. Hãy cứ miệt mài tiến về phía trước bạn nhé.

  • Bạn đã có một năm cực kỳ thảm hại, không còn nguồn tài chính dự trữ nào, và có thể phải quay lại công việc cũ để duy trì cuộc sống. Trong trường hợp này, bạn vẫn có thể tiếp tục con đường viết lách tự do nếu duy trì tình yêu nghề bằng cách làm song song với việc full-time. Bạn hãy cứ từ từ bước đi với tốc độ của riêng mình.

Lời kết


Đen Vâu có một đoạn rap mình rất thích là:


“Nhưng cũng có lúc mọi thứ không như là những gì ta muốn

Thế giới này vận hành theo cái cách luôn ghì ta xuống

Nhưng mà mộng mơ anh nhiều như niêu cơm của Thạch Sanh

Ai muốn lấy cứ lấy, không thể nào mà sạch banh”


Năm 2020 dù thành công rực rỡ hay thất bại cay đắng thì cũng đã khép lại. Pháo hoa giao thừa sẽ lại thổi bùng lên những niềm hy vọng mới. Và mình mong là sau khi đọc bài viết này, bạn sẽ lấy ngay giấy bút ra và viết tiếp những kế hoạch thú vị để phát triển sự nghiệp viết lách tự do của bản thân. Chúc mừng năm mới, và chúc bạn một năm thật nhiều thắng lợi!

353 views0 comments