Đối diện với stress khi trở thành cây viết tự do

Nếu bạn mong muốn trở thành cây viết tự do để được thảnh thơi ngồi nhà rung đùi thì không cần đọc bài viết này. Bởi những gì mình sắp tiết lộ sẽ dập tắt cái nhìn màu hồng ấy của bạn. Freelancer không nhàn hạ như nhiều người vẫn nghĩ, nó cũng có những áp lực và căng thẳng không thua gì công việc văn phòng 8 tiếng một ngày.


Vậy làm thế nào để vượt qua mớ bòng bong mang tên stress để bạn có thể sống lành mạnh và lâu dài với nghề? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn.


Công việc viết lách tự do có thảnh thơi như mọi người nghĩ?


Khi trở thành cây viết tự do, một trong những nhận xét mình nhận được nhiều nhất từ bạn bè, họ hàng và mọi người xung quanh là “Suốt ngày được ở nhà sướng nhỉ!” Nhưng sự thật không phải như vậy. Công việc này không nhàn hạ hay rảnh rỗi như người ngoài lầm tưởng.


Trước đây, công việc full-time khiến bạn mệt mỏi vì guồng quay quá gấp gáp, vội vàng. Bạn buộc phải làm những nhiệm vụ buồn chán, khô khan hoặc phải dành thời gian trong môi trường tù túng, bên cạnh những mối quan hệ độc hại. Tất cả những điều đó vắt kiệt sức khỏe thể chất và tinh thần của bạn.


Viết lách tự do không như vậy. Công việc này cho bạn quyền chủ động và linh hoạt. Bạn được làm những điều bạn thích, bạn được tự do lựa chọn khách hàng và cộng sự bạn muốn hợp tác. Bạn có thể viết mọi lúc (vào sáng sớm sau khi thức dậy, đêm muộn sau khi con cái ngủ say hoặc tranh thủ lúc đi du lịch…) và mọi nơi (tại nhà, quán cafe, trên xe buýt…). Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn thảnh thơi, vô lo vô nghĩ khi dấn thân vào sự nghiệp freelance writer. Viết lách tự do cũng là một nghề và công việc này “áp bức” bạn theo một cách khác.


Những căng thẳng mà người viết tự do phải đối diện và cách xử lý


Lo sợ bị đánh giá và thất bại

Nguồn: Freepik

Đây là một trong những nguyên nhân gây stress hàng đầu với các cây viết newbie. Khi mới chuyển hướng sang công việc viết lách tự do, trở ngại lớn nhất đối với mình là không dám công khai bài viết, không dám xuất đầu lộ diện trước công chúng. Mình lo sợ bị mọi người soi mói, phán xét. Mình sợ sai lầm, sợ vấp ngã và thất bại. Những câu nói “Đang yên đang lành, tương lai đang hứa hẹn, tự nhiên nghỉ việc rồi thất nghiệp”, “Chẳng biết gì mà bày đặt lên mạng viết lách, chém gió” ám ảnh mình.


Nhưng giờ đây, sau khi đã vượt qua, mình sẽ nói với bạn rằng mọi nỗi sợ, mọi lắng lo đều không có thật, tất cả chỉ do bạn tự vẽ nên mà thôi. Bạn sẽ chẳng bao giờ biết được bản thân thành công hay thất bại, phù hợp hay không phù hợp với nghề viết nếu không bắt đầu. Bạn sẽ chẳng biết những người ngoài kia khen hay chê, coi thường hay thán phục nếu bạn không thử bước ra vùng ánh sáng. Và bạn cũng chẳng thể trở thành người viết chuyên nghiệp nếu không dám công khai tác phẩm của mình. Vì vậy, hãy xua tan những sợ hãi, lo lắng và mạnh mẽ tiến lên để bắt đầu hành trình trở thành cây viết tự do cùng chúng mình.


Liên tục đấu thầu không thành công


Để sống được và sống tốt với nghề viết tự do, bạn cần chủ động: chủ động học hỏi, chủ động kết nối và chủ động tìm kiếm khách hàng. Khi hiểu được điều này, mình đã gửi thư chào thầu cho các khách hàng mục tiêu. Tuy nhiên, trong 2 tuần đầu tiên, 99% khách hàng không phản hồi email của mình. 1% còn lại hồi đáp nhưng trả mình mức nhuận quá đỗi rẻ mạt, 30.000 – 40.000VNĐ cho một bài viết chuẩn SEO 1000 – 1500 từ. Thời điểm đó, mình rơi vào vòng xoáy lo lắng, thất vọng và hoài nghi. Liệu mình có sai lầm khi từ bỏ công việc full-time yên ổn để chạy theo đam mê? Liệu có phải mình không đủ năng lực viết? Chẳng lẽ không có công việc xứng đáng với năng lực và giá trị của mình sao?


Mình đã vật lộn với những suy nghĩ tiêu cực đó nhưng dần dần mình nhận ra không phải như vậy. Không phải mình không đủ năng lực, chỉ là mình chưa tìm đúng đối tượng khách hàng và chưa thể hiện năng lực bản thân tốt nhất để thuyết phục họ. Không phải khách hàng nào cũng coi rẻ con chữ, vẫn có những khách trân trọng chất xám và giá trị của người viết. Điều bạn cần làm là kiên nhẫn pitching và đầu tư pitching hiệu quả. Chẳng mấy chốc, bạn sẽ tìm được khách hàng chất lượng và phù hợp với mình. Hãy cứ tin vào điều đó.


Bất an về tài chính

Nguồn: Freepik

Đây là một trong những áp lực nặng nề và phổ biến nhất của các cây viết tự do. Công việc full-time trước đây cho bạn sự an tâm về mức thu nhập cố định hàng tháng. Viết lách tự do thì không. Sẽ có tháng công việc và khách hàng dồn dập ập đến với bạn, nhưng lại có thời điểm mọi thứ bỗng chững lại. Những hóa đơn dài dằng dặc, những khoản chi không thể bỏ qua khiến đầu óc bạn căng như dây đàn. Bạn buộc phải lao vào cuộc chiến đẻ chữ đem bán và viết để kiếm tiền chứ không phải được trả tiền để viết.


Tuy nhiên, dịch bệnh COVID-19 đã dạy cho mình một bài học lớn: không có công việc ổn định, chỉ có năng lực vững bền. Đại dịch toàn cầu đã san đổ ngành du lịch và xóa sổ nhiều doanh nghiệp. 114 triệu người trên khắp thế giới mất việc trong năm 2020. Thậm chí công việc tưởng chừng như mãi mãi ổn định, không bao giờ “chết” là bác sĩ và điều dưỡng cũng có nguy cơ lung lay, giống như 221 nhân viên y tế của bệnh viện Bạch Mai xin từ chức. Công việc nào cũng có rủi ro và thách thức, nghề viết tự do cũng vậy. Bạn hoàn toàn có thể đảm bảo thu nhập ổn định từ nghề này nếu biết cách vận hành công việc và quản lý tài chính thật tốt.


Trước khi chuyển hướng sang công việc tự do, bạn hãy tiết kiệm một khoản tiền để chuẩn bị cho chặng đường “thất nghiệp” phía trước. Khoản tiền đó sẽ giúp bạn duy trì cuộc sống, học hỏi bồi đắp kỹ năng và quan trọng nhất là không bị khủng hoảng tài chính kéo tụt tinh thần và ý chí. Thông thường khoản tiền sẽ bằng từ 6 đến 12 tháng lương của bạn. Sau đó, bạn hãy tìm hiểu về cách quản lý tài chính, ưu tiên duy trì những công việc dài hạn để đảm bảo thu nhập cơ bản và đa dạng hóa nhiều nguồn thu khác nhau.


Cô đơn khi làm việc một mình


Nhiều cây viết tự do phải đối mặt với cảm giác cô đơn khi ở nhà 24/7 và một mình gồng gánh tất cả công việc. Bạn không phải làm cùng những mẩu chuyện phiếm kéo dài bất tận bên tai, bạn không có đồng nghiệp rôm rả tâm sự và ăn trưa cùng. Sự vắng lặng và thiếu thốn hơi người có thể đẩy bạn tới cảm xúc cô độc và lẻ loi.


Tuy nhiên, bạn có thể khắc phục tình trạng này bằng cách duy trì kết nối với cộng đồng cây viết tự do, bạn bè và gia đình. Bạn có thể hợp tác cùng các cây viết tự do khác để chung tay thực hiện một dự án có quy mô lớn hơn, chất lượng hơn. Bạn cũng có thể thay đổi không gian làm việc từ nhà sang quán cafe hoặc các địa điểm co-working. Hẹn gặp đối tác trực tiếp, dành thời gian tâm sự cùng bạn bè và ra ngoài thư giãn với gia đình cũng là những cách kéo bạn lại gần cuộc sống thực và con người thật.


Mình muốn bạn biết rằng công việc viết lách tự do không cô đơn. Bạn không lẻ loi trên hành trình này vì luôn có những cây viết khác sẵn sàng chở che, giúp đỡ bạn, chỉ cần bạn chủ động mở lời.


Quá tải công việc, eo hẹp thời gian


Nếu như trong giai đoạn đầu tiên, bạn cảm thấy lo lắng, tuyệt vọng vì không tìm được công việc phù hợp và xứng đáng thì sau này, khi đã có một vài khách hàng, bạn có thể vướng vào vòng xoáy quá tải công việc và eo hẹp thời gian. Bạn phải đảm bảo tiến độ công việc với nhiều khách hàng, bên cạnh đó vẫn phải hoàn thành các dự án của bản thân và tiếp tục xây dựng thương hiệu cá nhân. Khi ấy, bạn cảm thấy đầu óc bị quá tải, trong khi 24h trôi qua nhanh như một cái chớp mắt. Điều ước bạn muốn nhất vào lúc đó chính là có được 3 đầu 6 tay và câu thần chú tạm ngừng thời gian.


Khi vướng phải stress này, bạn hãy bình tĩnh ngồi xuống và dành một chút thời gian để quan sát lại bản thân, công việc. Hãy sắp xếp các đầu việc cần hoàn thành theo thứ tự ưu tiên. Hãy áp dụng quy tắc batching để tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu suất. Ví dụ, mình sắp xếp thời gian buổi sáng chỉ tập trung để viết còn thiết kế hình ảnh vào buổi chiều. Hoặc hôm nay mình sẽ hoàn thành chùm bài về COVID-19 cho 1 khách hàng và website cá nhân, còn ngày mai sẽ viết về chủ đề dinh dưỡng cho khách hàng khác.


Bên cạnh đó, bạn có thể thờ ơ và mặc kệ deadline một chút khi đã quá căng thẳng. Hãy cho phép bản thân nghỉ ngơi và thư giãn để nạp lại năng lượng. Bạn có thể dành tặng bản thân một giấc ngủ hoặc ra ngoài đi dạo, tập thể dục. Thiền cũng là một lựa chọn phù hợp để sắp xếp suy nghĩ bộn bề và giúp tinh thần bạn sáng rõ hơn. Đừng vắt kiệt sức lao động của bản thân, đừng tự biến mình trở thành “cỗ máy đẻ chữ”, hãy tìm cách cân bằng cuộc sống và công việc của bạn.


Xử lý khách hàng khó tính


Đúng là công việc tự do cho bạn quyền chủ động nhưng không phải lúc nào cũng như vậy. Sẽ có thời điểm bạn phải đối mặt với những khách hàng khó tính khiến bạn nản chí, cáu giận và mệt mỏi. Khách hàng có thể không hài lòng với bài viết và yêu cầu bạn chỉnh sửa nhiều lần, cũng có những khách hàng khiến bạn khó chịu khi liên tục thúc ép và làm phiền bạn ngay cả trong thời gian nghỉ ngơi.


Để xử lý vấn đề này, bạn cần bàn bạc kỹ lưỡng với khách hàng trước khi bắt đầu công việc. Nên xác định rõ ràng mong muốn của khách hàng là gì và bạn đáp ứng được những yêu cầu nào của họ. Hãy thống nhất mức nhuận, deadline để tránh xảy ra tranh cãi và tình trạng không vừa lòng sau này. Bạn cũng nên thông báo với khách hàng khung giờ và cách thức liên lạc mà họ có thể sử dụng khi cần sự trợ giúp từ bạn.


Công việc nào cũng có những khía cạnh và thời điểm buộc bạn phải đối mặt với căng thẳng và áp lực. Viết lách tự do cũng vậy. Điều khác biệt và quan trọng nhất là bạn đã lựa chọn và “một lòng một dạ” sống chết với công việc này. Vì thế, bạn hãy coi stress là minh chứng bạn đang tiến lên, thoát khỏi lớp vỏ an toàn và báo hiệu bạn sắp trưởng thành hơn, thành công hơn.


95 views0 comments