Viết sao cho hài hước mà không bị lố và kém duyên?

Ranh giới giữa hài hước và vô duyên rất mong manh. Có những câu tưởng chừng là đùa vui nhưng lại khiến người khác thấy chạnh lòng.


“Tao thấy mày giỏi thật, ở góc độ nào thì tao vẫn đứng sau lưng mày”


“Biết sao không, bởi vì mày là đứa 2 lưng đó” (cười)


Mình từng chứng kiến những câu đùa như vậy khá thường xuyên và nhiều bạn nữ cũng cười vui vẻ trước câu đùa đó. Tuy nhiên, dạng đùa trên đa phần khiến cho phái đẹp cảm thấy tự ái, tự ti về cơ thể hoặc thậm chí là ám ảnh và trầm cảm.


Mình là người làm sáng tạo nội dung, lại có sở thích chơi chữ và sử dụng văn phong hài hước. Việc dùng câu đùa trong bài viết dường như trở thành thói quen của mình khi viết bài. Yếu tố gây cười luôn dễ thu hút người đọc, đôi khi khiến họ “đã” trong cảm xúc khi lướt tới những dòng đó. Tuy nhiên, làm nhiều sai nhiều, cách viết của mình không ít lần bị ném đá hoặc thậm chí bị cho là nhạt nhẽo, vớ vẩn. Đó là lúc mình bị rơi vào trạng thái: LỐ. Vậy làm sao để sự hài hước không trở thành lố và kém duyên?

“Vi phạm lành tính” trong hài hước


Mình có cơ hội tiếp xúc với anh Uy Lê, founder của nhóm Hài độc thoại Sài gòn Tếu. Anh có chia sẻ một thuật ngữ mang tên Benign Violation Theory, có thể dịch nôm na là vi phạm lành tính. Trong phương diện của bài viết này, mình xin được phép chỉ đề cập trong phạm vi hài hước. Cụ thể hơn một chút, ta cần trả lời 2 câu hỏi khi sử dụng một món hài đó là:


1. Món hài đó có đem đến ấn tượng cho người đọc không? (Vi phạm)


2. Món hài đó có công kích người đọc không? (Lành tính)


Sự “vi phạm” trong câu đùa cần phải tạo ra khác biệt với suy nghĩ thông thường, thậm chí có thể làm đảo lộn quan điểm của người đọc. Bên cạnh đó, sự “lành tính” đảm bảo cho người đọc cảm thấy câu đùa này an toàn, không gây nguy hiểm hay có tác động ghê gớm nào. Vậy nên, một câu đùa có đủ 2 điều này sẽ là một câu đùa hoàn hảo.


Ví dụ một bài viết sử dụng từ ngữ tục, không được tuân theo cách viết thông thường của một văn bản khiến người đọc bị bất ngờ và thú vị. Trong khi cũng cùng nội dung truyền tải, nếu bạn viết chuẩn văn mẫu, kính ngữ đầy đủ thì có thể không thu hút người đọc như cách trên do không có yếu tố “vi phạm”. Thế nhưng, việc sử dụng ngôn từ mạnh một cách không tinh tế hoặc không phù hợp với đối tượng độc giả sẽ gây phản tác dụng và tạo cảm giác khó chịu cho người đọc do không đạt được yếu tố “lành tính”. Một câu đùa không "vi phạm" sẽ bị xem là thiếu “muối”, một món hài không “lành tính” thì bị cho là vô duyên. Vậy làm sao để hài hước đúng chuẩn vi phạm lành tính?


3 yếu tố cần thiết để tạo câu hài hước duyên dáng


Đầu tiên, bạn cần hiểu đối tượng độc giả của bạn là ai. Đôi khi, có những thứ là “vi phạm” với người này nhưng chưa chắc đã “vi phạm” với người khác hoặc “lành tính” với người này nhưng lại tiêu cực với người kia. Bạn cần nắm rõ người đọc nằm trong độ tuổi nào, trình độ học vấn, lối sống ra sao. “Hỏi em bận gì em lại bảo em bận đầm” sẽ phù hợp với người miền Nam hơn người Bắc (do người Bắc không dùng từ “bận” mà là “mặc”). Người vùng quê sẽ khoái những câu hài dân dã, đi thẳng vào vấn đề nhưng lại khiến người thành thị cảm thấy thô tục.


Thứ hai, mình nhận thấy có một vài chủ đề mà bạn cần cân nhắc kỹ để xây dựng nội dung hài hước, bao gồm: giới tính, chính trị, tôn giáo. Về giới tính, ví dụ câu đùa mình nhắc đến ở đầu bài viết có thể xem là sự xúc phạm phái đẹp. Ngoài ra, những ngôn từ như “bê đê, hai phai, xăng pha nhớt” khiến nhiều người thấy vui nhưng lại làm chạnh lòng các bạn trong cộng đồng LGBT+. Chính trị thì luôn là đề tài nhạy cảm ở Việt Nam, đây là thứ có mức độ lành tính thấp nhất. Nếu vẫn muốn xây dựng ý tưởng hài hước trên chất liệu này, bạn cần phải vô cùng khéo léo. Tôn giáo là đức tin của mỗi người, nếu món hài không được thiết kế hợp lý, đủ để độc giả cảm nhận rằng không có sự ác tính ở đây thì sẽ giống như việc bạn đem niềm tin của người khác ra đùa cợt.


Thứ ba, bạn nên dành thời gian và thiết kế kỹ câu đùa của mình. Bản chất của ý tưởng hài hước là giải quyết sự căng thẳng. Câu đùa của bạn cần phải được kiểm soát nhằm đưa ra một vấn đề đủ căng để người đọc chú ý nhưng phải hạ cái căng đó ngay lập tức. “Ồ hoá ra nó như vậy thôi, chứ cứ tưởng...” là cảm xúc mà độc giả sẽ có được sau món hài của bạn, vừa tạo độ “lành tính”, không hại ai cả mà vẫn có yếu tố bất ngờ để “vi phạm”.


Lại lấy ví dụ từ câu đùa bodyshaming kém duyên ở đầu bài viết, bạn thử đảo 2 câu và sắp xếp lại câu từ để có thể khiến câu đùa trở thành một lời khen.


“Nhiều đứa bảo mày 2 lưng?”


“Tao cũng nghĩ vậy, bởi vì ở góc độ nào chúng nó cũng chỉ đứng sau mày.”


Như vậy là bạn đã biến điểm yếu này thành điểm mạnh theo một góc nhìn mới và hài hước hơn, vô hình trung giải quyết được căng thẳng.


Hài hước nên là thứ giúp mọi người giãn cơ mặt và tăng sự tự tin, tích cực trong vấn đề được nhắc đến. Đừng biến những câu đùa của mình trở thành vũ khí công kích, đem đến tiêu cực cho chính độc giả của mình. Hãy bớt LỐ và KÉM DUYÊN!

160 views0 comments

Subscribe to Our Newsletter

  • White Facebook Icon

© 2019 by Writer'sLife. From Hobby Writer to Pro.