Writing coach - bí quyết giúp bạn rút ngắn thời gian đi đến thành công

Trước khi bước chân vào nghề viết, tôi là một người làm trong lĩnh vực kỹ thuật, hằng ngày tiếp xúc với những con số thay vì con chữ. Từ khi nhận ra mình muốn theo đuổi nghề viết, tôi đã chọn tìm kiếm writing coach với mục đích tiếp cận nhanh chóng với thị trường viết lách và củng cố khả năng viết. Khi đó, là một người chân ướt chân ráo bước vào nghề, tôi nghĩ quyết định này là cần thiết.


Bây giờ nhìn lại, tôi vẫn nhận thấy đó là quyết định đúng đắn nhất của mình trong năm 2020. Tôi có chia sẻ về việc tại sao mình theo đuổi nghề viết và cách bước chân vào nghề viết trên blog cá nhân. Nhờ vậy, đã có không ít bạn nhắn tin hỏi tôi về khóa học viết tôi từng theo học.


Trong số đó, có người biết mình đang cần gì, có người chưa. Có người chỉ cần một người để dạy viết, có người muốn định hướng nghề nghiệp lâu dài. Có người nhầm lẫn giữa coaching và mentoring nên đã đặt niềm tin vào nhầm chỗ. Có người nghĩ rằng mình cần thầy dạy viết nhưng thực ra cần một người huấn luyện. Vậy làm thế nào để xác định đâu là điều phù hợp với bạn? Nếu câu trả lời là writing coach thì bạn nên tìm kiếm ở đâu? Bài viết này sẽ cho bạn câu trả lời.

Writing coach là gì?


Writing coach không phải là ghost writer hay biên tập viên. Họ không giúp bạn chỉnh sửa từng câu từng chữ trong bài viết. Họ càng không viết sẵn để bạn sao chép, bắt chước.


Writing coach là người cố vấn trực tiếp cho bạn trong quá trình viết lách, từ khi bắt đầu cho đến lúc hoàn thành, dù tác phẩm của bạn là sách, bài đăng trên báo, tạp chí hay nội dung trên blog. Họ giúp bạn lên ý tưởng, sắp xếp dự án, thảo luận các giai đoạn trong dự án (bao gồm lập dàn ý, nghiên cứu, phỏng vấn, viết bài, biên tập…) và đốc thúc bạn hoàn thành dự án.


Nếu bạn thường xuyên xem bóng đá, bạn sẽ thấy hình ảnh huấn luyện viên là người luôn bên cạnh cầu thủ, hướng dẫn và chỉ ra điểm mạnh điểm yếu để cầu thủ phát triển; là người cùng vượt qua những nỗi đau để các cầu thủ trưởng thành hơn mỗi ngày. Writing coach cũng vậy, họ sẽ đồng hành với bạn xuyên suốt quá trình viết lách như thế.


Một writing coach giỏi có thể giúp bạn:

  • Xác định và vượt qua nỗi sợ hãi của bản thân

  • Tìm hiểu lý do và giúp bạn vượt qua các rào cản trong viết lách như bí ý tưởng

  • Giúp bạn đi đúng hướng và tìm ra thế mạnh của bạn thân

  • Đảm bảo bạn không bỏ sót ý tưởng nào trong quá trình thực hiện dự án viết

  • Xác định giọng văn, phong cách dựa trên mong muốn của người viết

  • Cách tạo nên nội dung hấp dẫn

  • Xác định kỹ năng, hình thành tư duy đúng đắn về nghề viết

  • Đề ra lộ trình cụ thể để bạn hình dung được con đường phải đi phía trước

Trước khi bắt đầu vào làm việc, writing coach sẽ trực tiếp hỏi người viết về dự án họ đang làm, mong đợi của người viết và điều gì đang ngăn cản họ thực hiện kế hoạch đã vạch ra.


Coach và Mentor khác nhau thế nào?


Coach: huấn luyện viên


Họ là người giúp bạn hướng đến và hoàn thành mục tiêu đã vạch ra. Một huấn luyện viên giỏi sẽ biết cách đặt ra những câu hỏi giúp bạn trả lời nhằm hiểu rõ hơn về vấn đề và làm thế nào để đạt được chúng.


Coach có thể không chuyên trong thị trường ngách mà bạn theo đuổi. Ví dụ, khi tôi theo đuổi lĩnh vực ẩm thực, đặc biệt trong lĩnh vực đồ uống, writing coach không nhất thiết phải là chuyên gia trong lĩnh vực này. Dù vậy, họ vẫn có đủ kinh nghiệm để giúp bạn định hướng được con đường cần phải đi.


Mối quan hệ giữa bạn và coach là ngắn hạn (từ 6 tháng đến 1 năm) tùy vào dự án cụ thể nào đó. Coach hướng dẫn bạn làm thế nào để cải thiện và đạt năng suất cao trong công việc. Thời gian gặp gỡ được lên lịch một cách đều đặn, hằng tuần, hoặc hằng tháng tùy vào thỏa thuận ban đầu. Chương trình học có thể được điều chỉnh và thiết kế riêng bởi cả coach và học viên.


Coach giúp bạn tháo gỡ các nút thắt bạn đang mắc phải. Thay vì giúp bạn đưa ra câu trả lời, họ sẽ để bạn tự trả lời bằng cách đặt câu hỏi đúng trọng tâm vấn đề.


Mentor: người cố vấn


Mentor nghĩa là chuyên gia trong lĩnh vực mà họ đang làm. Bạn tìm kiếm mentor, chính là tìm kiếm chuyên gia - người đạt được những thành tựu trong lĩnh vực mà bạn đang muốn có được. Do đó, mentor sẽ chia sẻ với bạn kinh nghiệm thực tiễn hoặc thậm chí giúp bạn mở rộng mối quan hệ.


Khác với coach thường hướng đến hiệu suất trong công việc, mentor tập trung vào sự phát triển toàn diện của học viên bao gồm kỹ năng hay mọi khía cạnh của dự án ở hiện tại và tương lai.


Mối quan hệ giữa mentor và học viên thường kéo dài từ 1 đến 2 năm, thậm chí có thể lâu hơn. Khác với coach, mối quan hệ này gần gũi hơn, do đó tần suất gặp gỡ sẽ nhiều hơn so với coach.


Mentor không có nhiều chứng chỉ cho nghề hoặc khóa học dạy để trở thành mentor. Cái họ truyền lại cho bạn chính là kinh nghiệm họ đã trải qua trong quá trình chinh phục thành công. Do đó, thay vì đặt ra những câu hỏi và yêu cầu bạn phải trả lời được thì họ thường vạch sẵn đường đi để bạn tới nơi mà bạn mong muốn.


Tại sao bạn cần writing coach?


Bạn cần phải xác định rõ lý do vì sao bạn cần một writing coach vào lúc này mà không phải lúc khác. Bạn phải trả lời được mục tiêu bạn muốn hướng tới là gì, bạn đang gặp rắc rối nào trong viết lách. Nếu bạn không xác định được lý do, bạn sẽ dễ rơi vào tình trạng tìm sai người hướng dẫn.


Để không lãng phí thời gian và tiền bạc, bạn nên dành một khoảng thời gian viết ra tất cả lý do cần đến writing coach. Dưới đây là một vài gợi ý:

  • Tìm writing coach để có một người hướng dẫn, đào tạo, hỗ trợ bạn trong lĩnh vực viết

  • Giúp bạn vượt qua những nỗi sợ trong viết lách như bí ý tưởng, đánh giá của độc giả...

  • Giúp bạn vượt qua sự trì hoãn và thiết lập lịch trình làm việc khoa học hơn

  • Đạt được mục tiêu trong nghề viết nhanh hơn

  • Nhận được phản hồi chính xác về bài viết của bản thân từ writing coach

Khi viết ra những mục tiêu, bạn sẽ thu hẹp được phạm vi tìm kiếm. Từ đó, xác suất tìm thấy đúng thầy cũng cao hơn.


Tìm writing coach ở đâu?


Nếu muốn tìm một writing coach đáp ứng đủ yêu cầu đưa ra thì bạn phải biết cách tìm kiếm họ đúng chỗ. Tôi gợi ý một số nơi như:

  1. Bạn bè, người thân hoặc những người làm trong lĩnh vực viết lách.

  2. Những hội nhóm trên các trang mạng xã hội như Facebook liên quan đến viết lách. Nhờ tham gia cộng đồng viết lách mà tôi đã tìm được writing coach phù hợp.

  3. Các trang như Upwork, Life Coach Hub, Fiverr. Bạn có thể tìm thấy writing coach từ thị trường ngách bạn muốn theo đuổi.

  4. Trực tiếp đăng bài tìm writing coach trên các trang mạng xã hội hoặc Linkedin.

Chọn Writing coach phù hợp với yêu cầu của bạn


Hiện nay, trên thị trường viết lách có nhiều writing coach ở các lĩnh vực khác nhau như:

  • Viết sách

  • Viết content marketing/copywriting

  • Viết những bài học thuật

  • Viết kịch bản phim

  • ...

Vì vậy, đây là nguyên nhân tôi khuyên bạn nên vạch ra lý do cần một writing coach. Mục đích là giúp bạn tránh được những sai lầm ngớ ngẩn. Ví dụ bạn đang cần người hướng dẫn viết sách thì người chuyên viết content marketing sẽ không phù hợp với bạn. Mỗi người thầy bạn tìm kiếm, họ chỉ chuyên về một vài lĩnh vực nhất định. Bạn không thể yêu cầu họ dạy bạn viết sách trong khi họ chỉ chuyên về viết kịch bản phim.


Tóm lại, nghiên cứu kỹ lưỡng từ những bước đầu tiên sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và tiền bạc. Ngoài ra, khi bạn tìm thầy dạy thì nên quan tâm thêm những vấn đề như học một thầy một trò hay học nhóm, gặp trực tiếp hay qua điện thoại, tần suất gặp nhau là bao nhiêu lần trong tuần...


Nghiên cứu, tìm hiểu về người thầy bạn đang lựa chọn


Dĩ nhiên bạn luôn mong muốn với số tiền bỏ ra, bạn sẽ nhận được kết quả xứng đáng. Do đó, những bước đầu càng chuẩn bị kỹ thì về sau càng có lợi cho bạn. Cụ thể, bạn nên nghiên cứu những bài viết trước đây của họ để xem phong cách viết có phù hợp với bạn hay không. Bạn cũng có thể đọc thêm về tiểu sử, thông tin, portfolio để hiểu hơn về người này. Hoặc bạn nghiên cứu bằng cách trả lời các câu hỏi sau:

  • Họ đã viết bao nhiêu năm? Kinh nghiệm viết thế nào?

  • Thành tựu đạt được trong lĩnh vực viết lách là gì? Nếu họ là người hướng dẫn viết sách, hãy tìm hiểu họ đã viết bao nhiêu cuốn sách và mức độ thành công của những cuốn sách đó trên thị trường.

  • Họ đã làm nghề coaching bao lâu?

  • Những học viên trước đây của họ như thế nào? Thành tựu mà những học viên đó đạt được ra sao?

Bên cạnh đó, bạn có thể hỏi trực tiếp những học viên trước đây để tìm hiểu về phong cách làm việc cũng như khả năng giảng dạy của người này để đưa ra quyết định cuối cùng. Ví dụ, khi biết tôi từng là học trò của chị Linh Phan, đã có nhiều người nhắn tin hỏi về khóa coaching. Đó cũng là nguyên nhân vì sao tôi viết bài này để hướng dẫn mọi người cách tìm writing coach phù hợp.


Cân nhắc về vấn đề tài chính


Tài chính - đây là vấn đề bạn không thể bỏ qua. Tôi biết trên thị trường có nhiều coach về viết lách và số tiền để thuê họ không hề rẻ. Đây là nỗi “đau” của nhiều người, đặc biệt đối với những bạn sinh viên.


Có nhiều bạn tìm được coach phù hợp nhưng lại vượt quá số tiền cho phép. Tuy nhiên, trước khi đưa ra quyết định, bạn hãy một lần nữa nhìn lại số tiền đó có xứng đáng để bạn bỏ ra hay không? Trong khóa học đó, bạn sẽ nhận được gì, có phù hợp với những tiêu chí ban đầu bạn đưa ra hay không?


Bạn chỉ nên tiêu tiền cho những điều giúp bạn mang lại sự hài lòng và thoải mái. Nếu tất cả đều đáp ứng mục tiêu đề ra thì đừng ngần ngại mà hãy đầu tư một người thầy giúp bạn tiến gần hơn với thành công trong lĩnh vực viết lách. Vì đây là một kiểu đầu tư dài hạn có lợi cho bạn và cũng ít rủi ro nhất.


Đưa ra quyết định cuối cùng


Sau khi giải quyết vấn đề tài chính và trả lời được những câu hỏi ở trên, đây chính là lúc bạn đưa ra quyết định cuối cùng. Hãy lựa chọn người thầy cho bạn sự thoải mái trong khi trò chuyện mà không cần phải dè dặt, kiêng nể. Bạn phải cảm thấy bạn và người đó hợp nhau và tin rằng người đó sẽ giúp bạn thành công.


Nếu có một người vượt qua tất cả bài kiểm tra trên thì điều đó có nghĩa, bạn đã tìm được writing coach phù hợp. Tôi vẫn luôn tin rằng tìm thầy cũng quan trọng như tìm người bạn đời vậy. Tìm đúng người vào đúng thời điểm sẽ giúp bạn rút ngắn thời gian trên con đường dẫn đến thành công.


374 views0 comments